Wybór metody oszacowania wartości jednostki determinuje szereg czynników, w szczególności sytuacja ekonomiczna przedsiębiorstwa, jego pozycja rynkowa, stan majątkowo-finansowy, zdolność do generowania dochodów. Z kolei cel wyceny niejednokrotnie będzie stanowił dla szacującego wartość przedsiębiorstwa podstawę wyboru odpowiednich metod.

Metody wyceny funkcjonujące w praktyce gospodarczej można podzielić na cztery główne grupy: dochodowe, majątkowe, porównawcze oraz metody mieszane.

Metody dochodowe oparte są na założeniu, iż wartość przedsiębiorstwa zależy od przepływów gotówki, które ono może wygenerować w przyszłości. Przepływy te z kolei zależą od stosowanej technologii, struktury organizacyjnej, zasobów ludzkich, know-how, udziału w rynku, wartości niematerialnych, tj. czynników, które w przypadku zastosowania innych wyżej wspomnianych metod wyceny nie są uwzględniane w takim stopniu. Istnieją w związku z tym stanowiska, iż na tym polega wyższość dochodowych metod wyceny nad innymi. Metody dochodowe koncentrują się na możliwej do przewidzenia przyszłości, przy stosowanych założeniach, wykorzystując zdarzenia przeszłe tylko w celach prognostycznych.
Wycena przedsiębiorstwa opierająca się na zdyskontowanych przepływach pieniężnych (Discounted Cash Flow, dalej również DCF) odpowiada bieżącej, a więc zdyskontowanej odpowiednią stopą dyskontową odzwierciedlającą ryzyko, wartości przyszłych strumieni pieniężnych przedsiębiorstwa.

W praktyce nie zawsze zastosowanie metod dochodowych okazuje się możliwe lub jest uzasadnione. Dzieje się tak w przypadku przedsiębiorstw o złej reputacji rynkowej i ujemnych przepływach pieniężnych. Zastosowanie podejścia dochodowego, opierającego się na ocenie zdolności firmy do generowania dodatnich przepływów finansowych, byłoby trudne do zastosowania w przypadku generowania strat z działalności operacyjnej, niekorzystnych zmianach w kapitale obrotowym spółki lub innych czynnikach, które mają negatywny wpływ na generowane przepływy pieniężne.

Metody dochodowe mogą być również wykorzystane jako element wyceny metodami mieszanymi, które z kolei często są istotnym elementem, który może być wykorzystany przy rekomendacji wartości wycenianego podmiotu. W pozostałych sytuacjach stosowanie metod dochodowych znajduje uznanie, jednakże kolejnym wyzwaniem stojącym przed wyceniającym jest wybór rodzaju (modelu) metody dochodowej.

Obecnie możemy spotkać się z wieloma metodami wyceny wartości przedsiębiorstwa, które mimo, iż opierają się na DCF różnią się między sobą zarówno poziomem szczegółowości, konstrukcją (sposobem obliczania) prognozowanych przepływów pieniężnych, jak i sposobem określenia stopy dyskontowej.

Do najczęściej stosowanych należą:

1) Metoda FCFF (Free Cash Flow to Firm), opierająca się na przepływach przynależnych właścicielom kapitału własnego oraz wierzycielom; wolne przepływy pieniężne obejmują w niej środki, które mogą powstać w wyniku prowadzenia przez przedsiębiorstwo działalności operacyjnej i inwestycyjnej, po uregulowaniu kosztów finansowania majątku i działalności,

2) Metoda FCFE (Free Cash Flow to Equity), opierająca się na przepływach przynależnych tylko właścicielom kapitału własnego; wyceniający koncentruje się na wartości przepływów gotówkowych pozostających do dyspozycji jedynie właścicielom przedsiębiorstwa po uwzględnieniu wszystkich wydatków, nakładów inwestycyjnych oraz spłacie zobowiązań,

3) Metoda APV (Adjusted Present Value), inaczej metoda skorygowanej wartości bieżącej lub metoda skorygowanej wartości netto; wycena obejmuje bieżącą wartość netto aktywów finansowanych kapitałem własnym, która jest powiększona o bieżącą wartość oszczędności podatkowych wynikających z finansowania przedsiębiorstwa długiem.

Wycena metodą dochodową wymaga wykonania szeregu analiz oraz szacunków, które determinują w sposób pośredni lub bezpośredni wynik wyceny, w szczególności:

˗ dokonania analizy sytuacji ekonomiczno – finansowej dotychczas funkcjonującego przedsiębiorstwa,
˗ zaprognozowania wyników finansowych przedsiębiorstwa w aspekcie przychodów, kosztów, nakładów inwestycyjnych, zapotrzebowania na kapitał obrotowy oraz innych wpływów i wydatków,
˗ oszacowania oraz doboru stóp dyskontowych,
˗ określenia przyszłej struktury finansowania majątku,
˗ określenia horyzontu czasowego prognozy finansowej,
˗ doboru innych parametrów rachunku wyceny jako stopy wzrostu wolnych przepływów pieniężnych po okresie prognozy,
˗ dokonania szacunku kosztu kapitału na podstawie struktury finansowania przedsiębiorstwa oraz wartości długu oprocentowanego,
˗ przeprowadzenia szacunków przyszłych przepływów pieniężnych, a następnie doprowadzenia ich do wartości bieżącej (zdyskontowania).

Zaprognozowanie działań operacyjnych przedsiębiorstwa, w oparciu o wyniki których zostaną zbudowane dla celów wyceny sprawozdania finansowe pro forma wymaga głębokiej znajomości przedsiębiorstwa, branży, warunków makroekonomicznych.

Części składowe prognozy najczęściej obejmują:

˗ założenia co do polityki fiskalnej, warunków makroekonomicznych, stopy podatku dochodowego,
˗ prognozę sprzedaży, od której zależeć m.in. będzie oczekiwany poziom finansowania,
˗ prognozę kosztów działalności operacyjnej w oparciu co najmniej o koszty rodzajowe w podziale na koszty stałe oraz zmienne;
˗ planowane nakłady inwestycyjne, zgodne z ogólnymi przyrostami w zakresie cyklu życia przedsiębiorstwa oraz posiadające odzwierciedlenie w prognozie amortyzacji majątku,
˗ prognozowaną strukturę finansowania, spójną z analizą możliwych do wykorzystania źródeł finansowania oraz polityką właścicieli w stosunku w zakresie dystrybucji zysków,
˗ sprawozdanie finansowe pro forma, tj. prognozowany bilans, rachunek zysków i strat i rachunek przepływów pieniężnych.

Kolejnym krokiem jest szacunek, inny w zależności od wybranej metody, prognozowanych wolnych przepływów pieniężnych oraz wyznaczenie kosztu kapitału.

Przyszłe przepływy pieniężne stanowiące podstawę wyceny przedsiębiorstwa metodą dochodową znajdują odzwierciedlenie w przyjętych planach finansowych (sprawozdaniu pro forma). Z założeń tych wynika zdolność przedsiębiorstwa do generowania przepływów pieniężnych na poszczególnych poziomach działalności: operacyjnej, inwestycyjnej oraz finansowej, które to z kolei stanowią podstawę wyznaczenia oczekiwanych, przyszłych wolnych przepływów strumieni pieniężnych związanych z przedsiębiorstwem.

W zmieniającej się rzeczywistości należy wziąć pod uwagę ryzyko osiągnięcia zakładanych planów finansowych, w tym sytuację makroekonomiczną, fazę cyklu koniunkturalnego, pozycję przedsiębiorstwa w cyklu życia firmy, pozycję rynkową, sytuację finansową, jakość zarządzania, kapitał intelektualny itp., a zatem czynniki, które są ze sobą powiązane, determinujących sprzężenia zwrotne.

Dla wyniku wyceny niezwykle istotny proces stanowi szacunek, w oparciu o najlepszą wiedzę, stopy dyskontowej, obrazującej cenę wymiany przyszłych środków finansowych na aktualnie dostępne. W zależności od przyjętej metodologii wolne przepływy pieniężne dyskontuje się kosztem kapitału własnego, lub kosztem kapitału własnego oraz oprocentowanego o różnym charakterze i strukturze oraz o różnym koszcie, w szczególności z wykorzystaniem tzw. tarczy podatkowej.