Specjalne Strefy Ekonomiczne w Polsce nie posiadają wielowiekowych tradycji. Najstarsze z nich liczą sobie niespełna 15 lat, jednak ich szybki rozwój sprawił, iż wywarły one znaczny wpływ na regiony, w których funkcjonują.

Pierwsze polskie Specjalne Strefy Ekonomiczne datuje się na początek lat dziewięćdziesiątych. Jednak pogarszając się sytuację gospodarcza kraju dopiero w 1997 roku doprowadziła do wzmożonego zainteresowania tworzeniem stref i ich rozwojem .

Pojęcie Specjalnych Stref Ekonomicznych nie jest niczym nowym w polskiej gospodarce. Ich koncepcja pojawiła się już w pierwszej połowie lat dziewięćdziesiątych, jako jedna z możliwych dróg zwalczania niewygodnych skutków transformacji polityczno-gospodarczej. Rezygnując z centralnie planowanej gospodarki, Polska stała się jednym z wielu krajów zmuszonym do działania na konkurencyjnym rynku. Jednakże ze względu na zacofanie technologiczne i niezwykle niską efektywność produkcji polskie towary nie nadawały się do sprzedaży. Prowadziło to do upadku wielu przedsiębiorstw, a w konsekwencji do lawinowego wzrostu bezrobocia. Powstanie Specjalnych Stref Ekonomicznych miało doprowadzić do przyciągnięcia inwestycji zagranicznych na najbardziej zagrożone ubóstwem tereny. Oprócz pracy w zachodnich fabrykach, polska gospodarka miała skorzystać także na transferze nowych technologii.

Tworzenie stref zostało umożliwione poprzez przyjęcie 20 października 1994 roku Ustawy o Specjalnych Strefach Ekonomicznych. Akt ten wskazywał na warunki i zasady tworzenia stref oraz określał sposób ich funkcjonowania. Od tamtej pory Ustawa była poddawana wielokrotnym nowelizacjom, jednak jej meritum pozostało niezmienne: Specjalne Strefy Ekonomiczne są jednym z najważniejszych sposobów walki z bezrobociem i zacofaniem technologicznym oraz szansą na rozwój regionów znajdujących się w gorszej sytuacji gospodarczej.

Pierwsza strefa powstała niecały rok po przyjęciu wspomnianej ustawy. Pionierem była mielecka SSE Euro- Park powołana do życia 5 września 1995 roku, w mieście znanym do tej pory głównie z Polskich Zakładów Lotniczych. Kolejne dwie strefy zostały utworzone w 1996 roku w Katowicach i na Suwalszczyźnie, a rok 1997 okazał się czasem niezwykłego urodzaju Specjalnych Stref Ekonomicznych – powstało ich wówczas 14.

Specjalne Strefy Ekonomiczne powstają w drodze rozporządzenia Rady Ministrów. Powołując strefę rząd wyznacza nie tylko jej granice oraz możliwe zwolnienia podatkowe i zasady ich udzielania, ale także okres trwania strefy (zazwyczaj 20 lat) i spółkę zarządzającą strefą. Ze względu na centralnie stanowione warunki działalności strefami są one instrumentem polityki przemysłowej państwa. Strefy mają na celu budowanie powiązań międzynarodowych, poprzez atrakcyjniejsze warunki inwestowania i rozwoju.

Jest wiele czynników wpływających na wybór danego obszaru w celu zlokalizowania na nim Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Podstawowym kryterium jest czynnik społeczny. Miejsca wybrane na lokalizację stref charakteryzują się dużym bezrobociem, często powiązanym z wąską specjalizacją zawodową mieszkańców pobliskich terenów. Taka sytuacja miała miejsce właśnie w Mielcu – dopóki Zakłady Lotnicze funkcjonowały na najwyższych obrotach, specjalizacja powiązana z tą dziedziną przemysłu była najbardziej pożądana, dopiero kłopoty przedsiębiorstwa odkryły asymetryczny rozwój miasta, który stał się przyczyną późniejszego kryzysu. Kontynuując temat czynnika ludzkiego, bezrobocie i związana z nim tania siła robocza nie jest jedynym warunkiem powstania strefy. Równie ważne w dłuższym okresie jest także stworzenie warunków do przyciągnięcia lub wykształcenia miejscowej kadry naukowej, gdyż tylko przedsiębiorstwa konkurujące innowacjami i nowinkami technologicznymi mają szansę na sukces we współczesnej gospodarce. Ich brak skazuje firmy na marginalizację. Kwestia ta jest szczególnie istotna w zestawieniu z kolejnym ważnym kryterium – koniecznością istnienia rynków zbytu dla produkowanych dóbr oraz dostęp do rynków zagranicznych.