Biznes-plan powinien być pisany dla każdego przedsięwzięcia przed jego rozpoczęciem, przede wszystkim by wyznaczyć cele. Nie powinien być tworzony w pośpiechu, gdyż zachodzi niebezpieczeństwo pominięcia wielu istotnych elementów.

Na pytania odpowiada Tomasz Gołąb, ekspert z zakresu finansowania przedsiębiorstw IPO.pl

Czy przedsiębiorcy poszukują praktycznej wiedzy jak tworzyć dobre biznes-plany?

Tomasz Gołąb: Polscy przedsiębiorcy, coraz częściej zdają sobie sprawę, że biznes-plan jest podstawowym dokumentem w przedsiębiorstwie. Niestety, często dochodzą oni do tego wniosku zbyt późno, najczęściej gdy instytucja finansowa, taka jak bank, w którym ubiegają się oni o kredyt, prosi o przedstawienie planu rozwoju na najbliższe lata. Dla większości przedsiębiorców, jest to moment, w którym po raz pierwszy odczuwają potrzebę, a właściwie konieczność stworzenia biznes-planu. Zdarza się to nie tylko nowopowstającym małym, czy mikrofirmom, ale także większym, świetnie już prosperującym przedsiębiorstwom. Nagle zgłasza się do nich inwestor i wtedy biznes-plan tworzony jest w pośpiechu, na „ostatnią chwilę”.

Z jakimi głównie problemami zgłaszają się przedsiębiorcy do doradców? Co im sprawia największą trudność przy pisaniu biznes-planów?

Tomasz Gołąb: - Do doradców w pierwszej kolejności zgłaszają się ci, którzy nie potrafią sobie poradzić z niektórymi jego fragmentami. Jest to w zasadzie najlepsze rozwiązanie, gdy nie mamy wystarczającej wiedzy o zasadach, wedle których należy przygotować owy dokument. Istotnym problemem jest brak wiedzy z zakresu ekonomii, marketingu, planowania, która jest niezbędna na przykład przy przygotowywaniu analizy rynku.

Najczęściej gruntowej wiedzy poszukują mali lub początkujący przedsiębiorcy, których nie stać na zlecenie stworzenia biznes planu zewnętrznym podmiotom. Dotyczy to bardzo często również osób bezrobotnych, którzy ubiegają się o dofinansowanie z Powiatowych Urzędów Pracy, a biznes plan w uproszczonej wersji jest im niezbędny.

Jak przygotować się do rozmowy z doradcą?

Tomasz Gołąb: Przedsiębiorcom tworzącym samodzielnie biznes plan zalecałbym zapoznanie się ze specjalistyczną literaturą, którą bez problemu można nabyć w księgarniach. Z pewnością bardzo przydatne będzie zapoznanie się z przykładowymi biznes planami, które można odszukać w zasobach Internetu, czy użycie specjalnych programów do ich tworzenia. W Polsce dostępnych jest kilka wersji oprogramowania służącego do tworzenia biznes planów, znacznie ułatwiających cały proces, szczególnie przydatne do sporządzania wszystkich analiz finansowych. Portal IPO.pl wkrótce zamieści na swoich stronach Generator Biznes-Planów w wersji on-line.

Gdy się czyta różne porady o tym jak pisać biznes-plany ma się wrażenie, że wszystkie one wyszły spod jednego pióra. Najpierw streszczenie, potem o firmie, analiza rynku, mocne-słabe strony… Czy to dobra recepta na dobry biznes-plan?

Tomasz Gołąb: Rzeczywiście biznes-plany najczęściej przygotowywane są według jednego wzorca. Tymczasem ich zawartość powinna zależeć od funkcji jaką ma spełnić biznes-plan. Powodem kurczowego trzymania się stereotypów jest archaiczny system nauczania w szkołach średnich i wyższych, które od lat uczą podstaw biznesu według tego samego, ustalonego wzorca.

To jak powinien wyglądać dobry biznes-plan?

Tomasz Gołąb: Zasada powinna być taka - piszemy o rzeczach najbardziej istotnych dla potencjalnego odbiorcy, pomijając, bądź krótko opisując pozostałe sprawy. Inaczej będzie więc wyglądał biznes plan dla banku, a inaczej dla funduszu venture capital. Wprawdzie oba podmioty mają nam docelowo dostarczyć kapitał, jednak z uwagi na inny charakter finansowania, będą zwracały uwagę na inne elementy. Bank spojrzy przede wszystkim na zdolność przedsiębiorstwa do terminowego spłacania odsetek, na zabezpieczenia udzielonego kredytu i zdolność firmy do przetrwania w przypadku niepowodzenia. Fundusz venture capital zainteresowany jest z kolei wzrostem wartości przedsiębiorstwa w okresie kilku lat. Zwróci zatem uwagę na to, czy inwestycja w którą zamierza „wejść”, charakteryzuje się dużym potencjałem wzrostu. Niezmiernie istotną kwestią będzie posiadanie przez firmę doświadczonej kadry zarządzającej, bo to przecież ona ma zagwarantować wysoki zwrot z zainwestowanego kapitału.

Jedna rzecz jest jednak wspólna dla każdego biznes-planu i niezwykle istotna dla każdego odbiorcy, niezależnie czy jest to inwestor, bank czy sam przedsiębiorca. Intratność. Nikt nie chce stracić pożyczonych czy zainwestowanych pieniędzy. Dlatego informacje o wydatkowaniu pieniędzy, szansach powodzenia przedsięwzięcia i ocena ryzyka będą zawsze nieodłącznym elementem biznes-planu.

Jakie najczęstsze błędy popełniają przedsiębiorcy przy tworzeniu biznes-planów?

Tomasz Gołąb: Podstawowym, najczęściej spotykanym błędem, z którego większość przedsiębiorców nie zdaje sobie sprawy, jest brak świadomości z istoty biznes-planu. Panuje powszechne przekonanie, że jest to dokument, który należy stworzyć, gdy poszukujemy finansowania. Jest to karygodne myślenie. Biznes-plan to dokument wyznaczający kierunek rozwoju firmy i umożliwiający kontrolowanie jej rozwoju, poprzez analizę porównawczą bieżących wyników z wcześniejszymi założeniami. Biznes-plan powinien stanowić mapę dla każdego przedsiębiorstwa, powinien jasno precyzować i wyznaczać cele. Poprzeczka powinna być wysoko postawiona, jednak nie na tyle by cele były nieosiągalne.

Wynika z tego, że kluczem jest umiejętność oceny ryzyka. Czy firmy tego nie doceniają?

Tomasz Gołąb: Wiele firm – to kolejny poważny błąd – bagatelizuje znaczenie badań rynkowych i analiz rynku, przede wszystkim analiz konkurencji i konsumentów. Prowadzi to często do błędnych założeń, co w przyszłości skutkuje niewykonaniem planu założonego na starcie.

Czy przedsiębiorcy, zwłaszcza początkujący, są przygotowani do prowadzenia takich badań?

Tomasz Gołąb: Każdy przedsiębiorca powinien zacząć przygotowania do stworzenia biznes-planu od sumiennej analizy własnych zasobów i możliwości. Dopiero później można przystąpić do analizowania potrzeb konsumentów i konkurencji. Rozeznanie jakie są potrzeby konsumentów, to jeden z najważniejszych elementów biznes-planu. Złe określenie potrzeb rynku przyczyni się do klęski każdego przedsięwzięcia. Niestety wielu osobom prowadzącym firmę, wydaje się, że ich produkt, czy usługa jest najlepszy na świecie i popyt nań jest w zasadzie nieograniczony. Takie myślenie przytrafia się bardzo często i dla wielu firmy jest początkiem ich końca.

Mówił pan, ze biznes-plan powinien zależeć od funkcji jaką ma spełnić. Czy to oznacza, ze powinien on być inny gdy przedsiębiorca stara się o kredyt w banku, inny gdy szuka inwestora, a jeszcze inny, gdy pisze go tylko dla siebie?

Tomasz Gołąb: Często tak. Pisząc biznes-plan dla własnych potrzeb, przedsiębiorca może pominąć wiele elementów, które są dla niego oczywiste. Nie będzie opisywał produktu, czy usługi który doskonale zna. Dla inwestora opis ten może być akurat najważniejszy, ponieważ wyjaśnia, jaką wartość dodaną niesie nasza usługa czy produkt. Czym chcemy się wyróżnić, jak chcemy wyrwać dla siebie ten kawałek tortu jakim jest nasza grupa docelowa – to dla inwestora elementarna informacja. Dlatego pisząc biznes-plan przedsiębiorca nie powinien się spieszyć, pamiętając dla kogo jest on przeznaczony.

Rozmawiał Krzysztof Bień, Gazeta Prawna

Wywiad ukazał się 12.09.2007r. w Wielkiej Encyklopedii Małego Przedsiębiorcy - dodatku Gazety Prawnej.