Leasing, kredyt, Venture Capital, a może debiut na GPW – co i kiedy wybrać? Jakie są najpopularniejsze formy finansowania przedsiębiorstwa? Czy jednakowo to wygląda z punktu widzenia małego, średniego i dużego przedsiębiorstwa?

Na pytania odpowiada Marcin Duszyński, Capital One Advisers Sp. z o.o.

IPO: Jakie wg Pana są najpopularniejsze formy finansowania przedsiębiorstwa? Czy jednakowo to wygląda rozpatrując małe, średnie i duże przedsiębiorstwa?

Sposób finansowania działalności danego przedsiębiorstwa zależy przede wszystkim od takich elementów jak:

- faza cyklu rozwojowego, w której dane przedsiębiorstwo się znajduje;
- typu działalności przedsiębiorstwa;
- modelu rozwojowego przedsiębiorstwa.

Młode firmy, które znajdują się na początku swoje drogi rozwoju, zazwyczaj korzystają ze środków wniesionych przez założycieli – w większości przypadków są to osoby, które biorą czynny udział w rozwoju firmy. Później, gdy potrzebne są większe nakłady na rozwój, a firma prowadzi już działalność gospodarczą, często pojawiają się inwestorzy indywidualni, tzw. „business angels”, którzy w zamian za udział w kapitale przekazują odpowiednie środki na rozwój. Oczywiście dla każdego z aniołów biznesu najważniejsza jest możliwość wyjścia z inwestycji i realizacji zysków. Taka możliwość pojawia się, gdy firma jest obiektem zainteresowania funduszy venture capital (we wczesnej fazie wzrostu), lub ogólnie funduszy private equity, które inwestują środki finansowe w prywatne firmy w różnych fazach rozwojowych.

Koniec końców również i fundusze są zainteresowane wyjściem z inwestycji, które to wyjście mogą zrealizować w drodze sprzedaży do inwestora strategicznego lub plasowania akcji na giełdzie. Oczywiście w różnych fazach cyklu rozwojowego przedsiębiorstwa pojawia się również możliwość zaciągania długu, ale tutaj największym ograniczeniem jest sposób i skala wymaganego przez banki zabezpieczenia oraz zdolność do bieżącej obsługi zadłużenia. W przypadku, gdy przedsiębiorstwo musi realizować plan inwestycji w środki trwałe, może skorzystać z leasingu, który odciąża zapotrzebowanie na kapitał obrotowy i pozwala wykorzystać możliwości obniżenia zobowiązań podatkowych. Rzecz jasna nie należy zapominać o tym, że dochodowe przedsiębiorstwo generuje również środki własne, które w dużej mierze mogą być wykorzystane do finansowania rozwoju. W zależności od strategii właścicielskiej przedsiębiorstwa, udziałowcy bądź akcjonariusze mogą być zainteresowani optymalizacją wykorzystania środków własnych celem budowania wartości firmy. W takiej sytuacji warto jest zastanowić się nad wybraniem odpowiedniej strategii finansowej firmy, która poprzez dobranie odpowiednich instrumentów finansowych pozwoli na osiągnięcie większego tempa wzrostu wartości firmy.

Praktyka pokazuje, że największe zapotrzebowanie na kapitał mają firmy produkcyjne, które do prowadzenia swojej działalności muszą posiadać znaczące aktywa trwałe i obrotowe – hale produkcyjne, urządzenia i maszyny, zapasy, itd. Firmy te z reguły mają również stosunkowo niską rentowność, która uniemożliwia realizację planów inwestycyjnych ze środków własnych. Stąd są one skazane na podnoszenie kapitałów własnych oraz korzystanie różnych form finansowania dłużnego. Inna sytuacja ma miejsce w przypadku wysoko rentownych firm usługowych. Tu nie ma z reguły zapotrzebowania na inwestycje w środki trwałe, a wysoka rentowność umożliwia rozwój ze środków własnych.

Dobierając sposób finansowania przedsiębiorstwa należy również brać pod uwagę jego model rozwojowy. Rozwój organiczny wymaga tradycyjnego podejścia do finansowania kolejnych inwestycji w aktywa trwałe i obrotowe. W przypadku obrania modelu rozwojowego opartego o nabycia, sprawa staje się nieco bardziej skomplikowana, gdyż w planie finansowania nabyć należy również brać pod uwagę koszty i synergie finansowe związane z takim nabyciem. Pojawiają się możliwości dokonywania inwestycji w zamian za własne udziały bądź akcje w kombinacji z finansowaniem kapitałowym i dłużnym.
Konkludując można powiedzieć, że im większe przedsiębiorstwo, tym więcej dostępnych instrumentów finansowych umożliwiających jego finansowanie i poprawiających ekonomikę rozwoju.

IPO: Leasing, kredyt, a może debiut na GPW – co i kiedy wybrać?

Dobierając metodę finansowania przedsiębiorstwa należy mieć na względzie:
- koszty, ograniczenia i konsekwencje wynikające z wykorzystania danej formy;
- wpływ na płynność finansową przedsiębiorstwa;
- wpływ na wartość przedsiębiorstwa.

Przykładowo zaciągnięcie finansowania dłużnego z reguły wymaga odpowiedniego zabezpieczenia długu (ograniczenie), pociąga za sobą koszty (odsetki i opłata wstępna) i wymaga spełnienia przez firmę określonych parametrów finansowych w przyszłości (konsekwencje). Zaciągnięcie długu w okresie kredytowania zwiększa płynność finansową – a więc ma wpływ pozytywny, ale w momencie spłaty tę płynność pogarsza. Stąd należy planować z góry fakt, że potrzebne będą środki finansowe na spłatę. Korzystanie z długu znacząco poprawia efektywność wykorzystania kapitałów własnych – co ma wpływ na wzrost wartości przedsiębiorstwa.

W przypadku pozyskania wsparcia kapitałowego ze strony inwestorów zazwyczaj spółka nie ponosi znaczących kosztów, ograniczenia są stosunkowo niewielkie, ale konsekwencją jest to, że należy umożliwić inwestorowi wyjście z inwestycji i realizację zysków. Wpływ na płynność finansową firmy jest zazwyczaj pozytywny i nie ma potrzeby spłacania nowego inwestora, ale obecność nowego inwestora wymaga rozwodnienia się dotychczasowych udziałowców/akcjonariuszy. Należy się więc zastanowić nad tym, czy wejście nowego inwestora spowoduje wzrost wartości firmy, który zrekompensuje zmniejszenie się udziału w firmie dotychczasowych udziałowców/akcjonariuszy.

IPO: W ostatnich latach coraz popularniejszą formą finansowania stał się Faktoring. Komu poleciłby Pan tę formę? Co sądzi Pan o polskiej usłudze factoringowej?

Faktoring to przede wszystkim forma finansowania dla przedsiębiorstw, które nie mogą korzystać w pełni z finansowania obrotowego dostępnego w bankach, które zazwyczaj jest tańsze niż koszty factoringu. Potrzeba „przyspieszenia” spływu należności handlowych wynika z faktu nieposiadania przez przedsiębiorstwo dostatecznego poziomu kapitału obrotowego. Dla dynamicznie rozwijających się firm w początkowej fazie wzrostu, factoring może być skutecznym narzędziem uzupełnienia finansowania niezbędnego do realizacji wzrostu.

IPO: Venture Capital – czy wielkość przedsiębiorstwa, czas istnienia na rynku mają wpływ na zainteresowanie inwestorów? W jakie firmy oni najczęściej lokują swój kapitał?

Fundusze private equity , a w szczególności venture capital analizują przede wszystkim scenariusz rozwojowy przedsiębiorstwa oraz wzrost wartości dla jego akcjonariuszy/udziałowców przy uwzględnieniu wszelkich ryzyk związanych z samą transakcją jak i przedsiębiorstwem. Oczywiście ryzyko związane z finansowaniem istniejącego już przedsiębiorstwa o ustabilizowanej pozycji rynkowej jest inne niż dla firmy, która dysponuje jedynie pomysłem i ludźmi mającymi ten pomysł realizować. Z drugiej jednak strony firma bardziej dojrzała z reguły nie jest w stanie tak szybko jak firma młoda realizować strategii wzrostu wartości. W konsekwencji idealnym kandydatem dla funduszu venture capital jest firma, która posiada nie tylko spójną i realistyczną strategię rozwojową opartą o innowacyjny pomysł budowania źródeł przewagi konkurencyjnej, ale ma odpowiednie kompetencje potwierdzone przychodami i zyskami.

IPO: Czy istnieją jakieś metody, analizy umożliwiające przedsiębiorcy – właścicielowi firmy na wybór właściwej formy finansowania?

Tym zagadnieniem zajmują się specjaliści z dziedziny finansowania przedsiębiorstw. Dobry szef finansowy przedsiębiorstwa powinien być w stanie przygotować taką analizę i wdrożyć ją do firmy. Niestety, w dzisiejszej rzeczywistości finansiści posiadający doświadczenie umożliwiające wypracowanie spójnej i skutecznej strategii finansowania przedsiębiorstwa, a później jej wdrożenie są zazwyczaj zatrudnieni w największych przedsiębiorstwach lub pracują na rynku finansowym – stąd trudno jest ich pozyskać przez mniejsze firmy.

IPO: Czy warto zwrócić się w tej kwestii do doradcy? Jakiej pomocy możemy wówczas od niego oczekiwać?

Z uwagi na złożoność problemu finansowania przedsiębiorstwa i wpływ doboru odpowiednich narzędzi na przyszłość jego funkcjonowania warto jest skorzystać w tym zakresie z doświadczonych doradców. Wysokiej jakości usługi doradcze związane z wypracowaniem optymalnej ścieżki finansowania przedsiębiorstwa są dostępne na rynku, a koszt jest stosunkowo niewysoki biorąc pod uwagę wymierne korzyści, które są rezultatem tych usług. Dobry doradca finansowy analizuje przedsiębiorstwo w kilku wymiarach, które można podzielić na następujące elementy:

- strategia rozwojowa;
- strategia właścicielska;
- strategia rozwoju wartości przedsiębiorstwa.

Doradca podczas swojej pracy powinien w pierwszym etapie przygotować szczegółową analizę bieżącej sytuacji przedsiębiorstwa, a następnie skupić się na ocenie jego strategii rozwojowej. W oparciu o sytuację bieżącą i strategię rozwojową doradca powinien przygotować szczegółowy model finansowy obejmujący okres realizacji strategii rozwojowej. Model wykorzystany jest później do doboru odpowiedniej formy finansowania, a także do oceny wpływu zastosowanej formy finansowania na wartość przedsiębiorstwa - co pomaga wypracować optymalną strategię właścicielską i strategię rozwoju wartości przedsiębiorstwa.

Dziękuję za rozmowę!