Kapitał własny wnoszony na ograniczony okres przez inwestorów zewnętrznych do małych i średnich przedsiębiorstw dysponujących innowacyjnym produktem, metodą produkcji bądź usługą, które nie zostały jeszcze zweryfikowane przez rynek, a więc stwarzają wysokie ryzyko niepowodzenia inwestycji, ale jednocześnie w przypadku sukcesu przedsięwzięcia, wspomaganego z zarządzaniu przez inwestorów, zapewniają znaczący przyrost wartości zainwestowanego kapitału, który jest realizowany przez sprzedaż udziałów.

Według Polskiego Stowarzyszenia Inwestorów Kapitałowych (PSIK) venture capital to kapitał finansujący przedsiębiorstwa we wczesnych fazach funkcjonowania (zasiew, start) lub fazie ekspansji, który służy uruchomieniu spółki lub jej ekspansji.

W Stanach Zjednoczonych istnieje węższe pojęcie venture capital, które określa je jako inwestycje w przedsiębiorstwa, które wprowadzają na rynek nowe rozwiązania technologiczne w wielu dziedzinach gospodarki. W Europie mówi się o finansowaniu wszystkich etapów przedsiębiorstwa oraz finansowaniu różnych procesów restrukturyzacyjnych oraz przekształceń własnościowych.

Kapitał ryzyka

Finansowanie za pomocą venture capital wiąże się z większym ryzykiem, ale dochodzą do tego cechy, które traktowane tylko kompleksowo pokazują w pełni jego istotę. Każda inwestycja obarczona wysokim ryzykiem znajdzie inwestora, jeśli istnieje szansa osiągnięcia ponadprzeciętnego dochodu. Zysk jest wynagrodzeniem za to ryzyko, dlatego J. Węcławski zaprzecza, aby venture capital był traktowany jako kapitał spekulacyjny. Zysk jest kalkulowany i nie ma tutaj do czynienia z przedsięwzięciami przynoszącymi nielegalne dochody.

Pomoc menedżerska

Kolejną cechą integralną jest pomoc menadżerska, jaką otrzymuje przedsiębiorstwo od inwestora. Fundusz venture capital aktywnie uczestniczy w działalności przedsiębiorstwa, dzięki temu ma wpływ na realizację swojego dochodu. Oprócz dostarczonego kapitału, przedsiębiorca zyskuje know-how w zakresie zarządzania. Rola venture capital może ograniczać się do doradztwa strategicznego, ale również przybrać formę pełnego przejęcia kierowania przedsiębiorstwem. Dla samego przedsiębiorcy oznacza to z jednej strony utratę kontroli nad przedsiębiorstwem, ale z drugiej strony zyskuje on wykwalifikowaną kadrę. Zarządzający funduszami venture capital to wysokiej jakości specjaliści z dziedzin zarządzania, finansów, marketingu, sprzedaży, prawa. Ich pomoc przy bieżącej działalności zbliża do osiągnięcia sukcesu i założonych celów. Przedsiębiorca może liczyć na fachową pomoc również w tych gorszych okresach działalności. Inwestorzy venture capital mają szerokie kontakty w biznesie, instytucjach finansowych, w firmach doradczych oraz prawniczych. To rezultat wieloletniego doświadczenia przy zrealizowanych inwestycjach oraz ciągłej analizy projektów inwestycyjnych. Venture capital najczęściej obejmują pakiety udziałowe mniejszościowe, dzięki temu mają wpływ na funkcjonowanie firmy, ale nie przejmują na siebie całego ryzyka działalności. Dla przedsiębiorcy korzyścią jest to przeniesienie ryzyka, a utrata części udziałów jest pewnego rodzaju zabezpieczeniem. Venture capital staje się współwłaścicielem, a więc ma taki sam cel jak przedsiębiorca: rozwinąć firmę oraz zyskać na wzroście jej wartości. Współpraca inwestora z przedsiębiorcą oparta jest więc na zasadach partnerskich.

Długi okres współpracy

Venture capital to kapitał długoterminowy. Inwestor pozostaje w spółce zwykle od 3 do 7 lat (w Stanach Zjednoczonych od 5 do 10 lat). Wynika to z czasu, jaki potrzebny jest na rozwój przedsiębiorstwa. Dla inwestorów jest to rodzaj nieelastycznej lokaty. Obejmując udziały, środki finansowe są zamrożone. Venture capital rezygnuje z bieżących zysków. Wszytko po to, aby stworzyć możliwość osiągnięcia szybkiego wzrostu wartości firmy.

Wymagania venture capital różnią się w zależności od stadia rozwoju przedsiębiorstwa. W praktyce najbardziej ryzykowne są te na wczesnych etapach rozwoju. Po kilku latach współpracy następuje dezinwestycja, czyli wyjście venture capital z przedsiębiorstwa. Fundusz venture capital już w momencie wejścia do spółki zakłada z niej wyjście. Celem nie jest bycie jej właścicielem, ale realizacja zysku w momencie sprzedaży udziałów. Taki proces najczęściej następuje poprzez wyprowadzenie spółki na giełdę bądź przez odsprzedanie udziałów właścicielom lub innym podmiotom (np. inwestorowi branżowemu).

Wymagania VC

Venture capital inwestują w przedsiębiorstwa, z którymi wiążą nadzieje na szybki rozwój i wysoki dochód na koniec inwestycji. Ważny jest więc nie tylko sam produkt, ale sama koncepcja przedsięwzięcia (czyli produkt, rynek docelowy i sam przedsiębiorca). Niesłusznie istnieje opinia, że venture capital inwestują tylko w te przedsiębiorstwa z branży hi-tech . Inwestor wybiera te przedsięwzięcia, które proponują innowacje produktowe, produkcyjne czy rynkowe. Stąd coraz częściej pojawiają się inwestycje w low-tech (niżej zaawansowane technologie) bądź no-tech (dziedziny niepowiązane z technika i technologią).

Inwestycje obarczone wysokim ryzykiem mogą być finansowane kapitałem wewnętrznym lub zewnętrznym. Kredyty bankowe, jako zewnętrzne finansowanie długiem, nie są jednak dostępne dla firm, które planują ryzykowne przedsięwzięcia. Często jest to etap opracowania prototypu lub wprowadzenia na rynek nowego produktu, usługi lub stosowania nowej technologii. Instytucje finansowe nie są w stanie zaakceptować tak wysokiego ryzyka. Często też są to firmy młode albo dopiero powstające, stąd nie mogą pochwalić się zdolnością kredytową. Kredyt bankowy jest więc całkowicie niedostępnym finansowaniem działalności. Dla przedsiębiorstw dopiero zakładanych, wewnętrzne finansowanie własne jest również ograniczone. Przedsiębiorcom brakuje środków finansowych na przeprowadzenie przedsięwzięcia. Jedynym finansowaniem może być zewnętrzne finansowanie własne w postaci venture capital lub inwestora indywidualnego (zwanego aniołem biznesu).

Anna Janus