Sudoku w obecnej postaci stało się popularne na świecie dzięki dołączaniu go do wielu znaczących gazet. Zasady tej łamigłówki przypominają trochę kwadrat łaciński, wymyślony i badany przez średniowiecznych matematyków z terenów Arabii (XIII wiek). W Sudoku, w przeciwieństwie do kwadratu łacińskiego, cyfry nie mogą się powtarzać nie tylko w żadnym wierszu i kolumnie, ale także w małym kwadracie 3x3.
Należy wypełnić diagram w taki sposób, aby w każdym poziomym wierszu, w każdej pionowej kolumnie i w każdym dziewięciopolowym kwadracie 3x3 znalazły się cyfry od 1 do 9. Cyfry w kwadracie oraz kolumnie i wierszu nie mogą się powtarzać.
W przeciwieństwie do innych łamigłówek sudoku nie wymaga od gracza wykonywania żadnych rachunków matematycznych, dzięki czemu wydaje się banalna. W rzeczywistości bez cierpliwości oraz umiejętności logicznego myślenia rozwiązanie diagramu nie jest możliwe.
Do diagramu cyfry wpisywać należy jedynie w miejsca, gdzie cyfra na pewno powinna się znajdować. Niepewne miejsca można tylko zanotować lub zaznaczyć, by uniknąć kreślenia i poprawek.
Poniżej przedstawione są podstawowe metody rozwiązywania Sudoku:
Metoda 1
Polega na znajdowaniu miejsca, gdzie w obrębie małego kwadratu 3x3 pasuje dana cyfra na zasadzie eliminacji rzędów i kolumn, w których ta cyfra znajduje się w innych kwadratach.
Diagram 1 - cyfrę 4 wpisać można tylko w jedno pole środkowego dolnego kwadratu (oba pozostałe rzędy są już zajęte).
Diagram 2 - bardziej skomplikowany przypadek, znalezienie miejsca dla cyfry 3. Cyfra 3 pasuje w dwa miejsca w środkowym dolnym kwadracie. Pozwala to na wyeliminowanie tego rzędu (cyfra 3 musi znaleźć się w tym rzędzie, niezależnie czy na polu po lewej czy po prawej), więc w prawym dolnym kwadracie dwa rzędy są zajęte. Jedną kolumnę zajmuje wpisana już cyfra 3, więc pozostaje jedyne pole gdzie można wpisać cyfrę 3 (to obok 8).
Metoda 2
Polega na dopełnianiu rzędu, kolumny lub kwadratu 3x3 cyframi od 1 do 9.
Diagram 3 - w dolnym rzędzie brakuje już tylko dwóch cyfr, Łatwo sprawdzić, że są to 1 i 7. Do drugiego pustego pola od lewej pasuje tylko cyfra 1, ponieważ w tej kolumnie już znajduje się cyfra 7. Cyfra 7 natomiast powinna się znaleźć w pierwszym pustym polu po lewej.
Diagram 4 - w pewnym momencie można dopełnić cały kwadrat, dla przykładu lewy dolny. Cyfra 2 pasuje tylko do środkowej kolumny, cyfra 6 tylko do środkowego rzędu. Do tego gdzie umiejscowić cyfrę 9 można w tym przypadku dojść na dwa sposoby:
bo jest to ostatnia cyfra jaka pozostała do wpisania w tym kwadracie
bo nie można tam wpisać ani cyfry 2 ani cyfry 6
Odmiany
Istnieją również inne odmiany sudoku:
Sudoku samurai - składa się z pięciu kwadratów połączonych ze sobą w kształcie litery X
W sudoku diagonalnym cyfry nie mogą się powtarzać również po przekątnych kwadratu.
Sudoku trójwymiarowe, w kształcie kostki sześciennej o wymiarach 9x9x9
Killer Sudoku - początkowa plansza nie ma żadnych wpisanych cyfr, ale zamiast tego ma zaznaczone obszary obejmujące od 2 do 7 pól, dla których podana jest suma cyfr zawartych w nich.
Sudoku na większej planszy, z większą liczbą symboli (np. plansza 12×12 podzielona na prostokąty 3×4 i 12 różnych symboli do rozmieszczenia, plansza 16x16 podzielona na 16 kwadratów po 16 liczb do rozmieszczenia).
