Debiut na giełdowym parkiecie wiąże się ze zmianami funkcjonowaniu spółki. Uzyskuje ona status publicznej a jej akcje są przedmiotem na rynku regulowanym. Oprócz szeregu korzyści, które niesie ze sobą IPO, decyzja ta wiąże się również z pokonaniem pewnych oporów przez jej właścicieli, poniesieniem określonych kosztów oraz przede wszystkim dostosowanie się do wymogów, które przed emitentami stawia rynek publiczny.
Dla niektórych spółek okazują się one niedopokonania i dlatego rezygnują z tej drogi pozyskania kapitału, wykorzystując inne dostępne źródła.
Koszty IPO Jest to czynnik, który podawany jest jako kluczowy przy podejmowaniu decyzji o wejściu na giełdę. Koszty IPO wynoszą od kilku (3-4%) do kilkunastu procent (nawet 15%) wartości oferty. Niewiele szczególnie mniejszych spółek może sobie pozwolić na wydatek rzędu kilku milionów złotych aby pozyskać kapitał poprzez giełdę i dlatego decydują się na jego alternatywne źródła kapitału. Globalne koszty IPO zależą głównie od wielkości oferty – im większa tym wydatki stanowią mniejszy udział uzyskanych środków. Na koszty giełdowego debiutu wpływa również panująca koniunktura na rynku wtórnym akcji. Im lepsze nastroje wśród inwestorów, tym więcej kapitału może pozyskać spółka. Jednocześnie w okresie hossy giełdowej relatywnie więcej spółek debiutuje na giełdzie – rośnie zatem konkurencja na rynku pierwotnym. To zmusza często spółki do zwiększenia wydatków na promocję emisji.
Wydatki spółki związane z IPO koncentrują się głównie na czterech kategoriach. Po pierwsze należy przygotować a także rozprowadzić prospekt emisyjny, który jest najważniejszym dokumentem związanym publiczną ofertą. Znaczący procent kosztów stanowi również wynagrodzenie doradców wspierających spółkę w drodze na parkiet. Oprócz podmiotów wymaganych przez prawo- domu maklerskiego- pełniącego m.in. rolę oferującego oraz biegłego rewidenta, badającego sprawozdania finansowe spółki, emitent może również zatrudnić agencję PR, która zajmie się organizacją promocji przedsiębiorstwa oraz radcę prawnego, który zadba o zgodność z prawem przygotowywanych dokumentów lub pomorze przy przekształceniu spółki.
Jeżeli emitent pragnie zagwarantować dojście emisji do skutku, musi również ponieść koszty związane z wynagrodzeniem subemitenta.
Koszty promocji emisji zależą głównie od skali na jaką spółka zamierza promować publiczną ofertę swoich akcji. Istnieje swoboda w doborze mediów, które w tym celu zostaną wykorzystane. Pozostałe koszty stanowią wydatki związane z przygotowaniem i przeprowadzeniem emisji.
Również samo funkcjonowanie na rynku regulowanym wiąże ze sobą ponoszenie cyklicznych opłat na rzecz GPW czy KDPW.
Utrata kontroli nad spółką
Wiele spółek debiutujących na giełdzie to podmioty o rodowodzie prywatnym. Zostały one zbudowane od podstaw przez swoich właścicieli i stanowią dzieło ich życia. Powoduje to powstanie oporów przed upublicznieniem spółki, co nieuchronnie wiąże się ze zmianami w strukturze akcjonariatu oraz oddaniem części władzy. Emisja akcji w ramach IPO pozbawiona jest, decyzją WZA, prawa poboru dla „starych” akcjonariuszy. Powoduje to osłabienie ich dotychczasowej pozycji. Należy pamiętać, że już akcjonariusze, którzy posiadają 10% głosów w spółce mogą zażądać zwołania WZA oraz umieszczenia w harmonogramie obrad konkretnych punktów.
Pojawienie się w spółce nowych akcjonariuszy, prowadzi do zmniejszenia wpływów dotychczasowych właścicieli oraz powiązanego z nimi zarządu spółki. Następują również zmiany składzie rady nadzorczej. W szczególności inwestorzy instytucjonalni, chcą mieć swoich przedstawicieli w tym organie spółki.
Funkcjonowanie na giełdzie może również doprowadzić do przejęcia spółki przez inwestora branżowego, traktującego nasze przedsiębiorstwo jako wzbogacenie własnej oferty produktowej. Chociaż wrogie przejęcia do tej pory nie miały miejsca na GPW, to mieliśmy do czynienia z kilkoma fuzjami np. w sektorze bankowym.
Dlatego dotychczasowi właściciele powinni, mając na uwadze dalszy rozwój spółki, przezwyciężyć w sobie niechęć do oddania części władzy w ręce nowych inwestorów.
Obowiązki informacyjne
Posiadanie statusu spółki publicznej pociąga za sobą konieczność prowadzenia, określonej przez prawo, polityki informacyjnej. Wiele przedsiębiorstw, które chciałby pozyskać kapitał poprzez giełdę, obawia się tego wymogu. Całkowicie zmienia on bowiem funkcjonowanie podmiotu. Od tego momentu nie będzie już można zaniechać przekazania do wiadomości niekorzystnych dla spółki informacji – obowiązuje pełna przejrzystość.
Emitent zobowiązany jest, od momentu dopuszczenia jego papierów wartościowych do publicznego, podawać do wiadomości – w formie raportu bieżącego- wszystkie istotne informacje, które mogłyby wpłynąć na wycenę walorów spółki, np. o zawartych znaczących kontraktach czy zbyciu lub nabyciu akcji przez osoby zarządzające.
Oprócz raportów bieżących spółka powinna publikować raporty okresowe w których przedstawia szczegółowo, zgodnie z obowiązującymi zasadami rachunkowości, wyniki finansowe spółki. Powinny się one pojawiać w okresach kwartalnych, półrocznych oraz rocznych.
Brak przejrzystej oraz przede wszystkim realizowanej terminowo polityki informacyjnej spowoduje spadek zaufania inwestorów do spółki, co przełoży się na przecenę jej walorów. Nieprzestrzeganie zasad może doprowadzić również do sankcji nałożonych na podmiot przez KNF, poczynając od kar pieniężnych a kończąc na wykluczeniu podmiotu z publicznego obrotu.
