W praktyce decyzja o wyborze konkretnej wersji faktoringu jest pochodną analizy szerokiego, indywidualnego zestawu kryteriów takich jak: znajomość branży i rynków zbytu, historyczne doświadczenia firmy czy nastawienie do ryzyka i skłonność do ponoszenia kosztów na jego minimalizację.

1. Rodzaje faktoringu ze względu na umiejscowienia ryzyka niewypłacalności dłużnika:

W Polsce dominują faktoring bez regresu oraz z regresem i właśnie takie rodzaje umów są oferowane przez polskich faktorów.

W 2006 roku w faktoringu krajowym najczęściej stosowano faktoring z regresem (70,5 proc. obrotów), rzadziej faktoring bez regresu (24,7 proc.) i faktoring mieszany (4,8 proc.). Po trzech kwartałach 2007 roku sytuacja ta wygląda podobnie:

Usługi faktoringu pod względem kryterium zabezpieczenia przed ryzykiem braku zapłaty (najbardziej istotnym z punktu widzenia Klienta) przyjmują następujące formy:


FAKTORING PEŁNY (BEZ REGRESU)

Charakterystyka

• faktor przejmuje ryzyko niewypłacalności dłużnika i kiedy ten nie jest w stanie spłacić wierzytelności, faktor nie posiada prawa regresu względem jej zbywcy;

• po dokonaniu transakcji sprzedaży towaru bądź też usługi na rzecz dłużnika, faktorant od razu dysponować zaczyna środkami finansowymi, wyzbywając się tym samym wszelkiej odpowiedzialności za ewentualną
  niewypłacalność dłużnika;

• w przypadku takich transakcji najczęściej pojawia się firma ubezpieczeniowa, która podpisała polisę ubezpieczenia należności albo z faktorem, albo bezpośrednio z klientem;

• w indywidualnych przypadkach możliwe jest podejście, gdzie to bank bierze bezpośrednio na siebie ryzyko dłużnika;

• dodatkową korzyścią płynącą z faktoringu pełnego jest poprawa struktury bilansu przedsiębiorstwa. Należności z tytułu dostaw i usług zostają automatycznie zamienione na gotówkę – paradoksalnie więc zastosowanie faktoringu pełnego owocuje poprawą zdolności kredytowej zbywcy;

• cesja wierzytelności, której dokonuje klient na konto firmy faktoringowej jest definitywna i dla klienta nie ma już znaczenia czy dłużnik zapłacił swoje zobowiązanie czy nie;

• faktor po podpisaniu umowy o faktoring pełny nie może występować z regresem do zbywcy wierzytelności;

• faktor przejmuje pełne ryzyko w przypadku niezapłacenia należności przez kontrahenta;

• jest tylko jedna możliwość zwrotu się z regresem do faktora: wtedy, kiedy odbiorca towarów ma zastrzeżenia co do jakości bądź ilości dóbr, które
  kupił;

Zalety

• pewność otrzymania zapłaty za towary lub usługi,

• większe bezpieczeństwo prowadzenia działalności,

• wzrost pewności planowania przepływów pieniężnych,

• polepszenie struktury bilansu dzięki możliwości usunięcia z bilansu należności objętych faktoringiem.

Zastosowanie

• Niestety ten rodzaj faktoringu jest w naszym kraju stosowany jeszcze niezwykle rzadko. Wynika to z kosztów i niechęci faktorów do przejmowania ryzyka dłużników klientów. Taka umowa jest zawierana głównie wtedy, gdy faktor upewni się co do wypłacalności dłużnika. Faktoring pełny jest stosowany głównie przy obrocie eksportowym i zaczyna zajmować w ofercie faktorów coraz ważniejsze miejsce.

Wady

• wyższy koszt w porównaniu do faktoringu niepełnego

• konieczność nadania limitów kredytowych na każdego odbiorcy, co może spowodować, że nie wszyscy odbiorcy uzyskają takie limity i nie będą w związku z tym finansowani

FAKTORING NIEPEŁNY (Z REGRESEM)

Charakterystyka

• wraz z cesją wierzytelności na faktora nie przechodzi ryzyko niewypłacalności dłużnika klienta;

• podczas funkcjonowania umowy faktor finansuje umowy, rozlicza wierzytelności, ale nie zabezpiecza wspomnianego ryzyka niewypłacalności;

• kiedy dłużnik nie ureguluje w oczekiwanym terminie swoich
  wierzytelności – faktor zwraca się do przedsiębiorcy o przeniesienie
  zwrotne tej wierzytelności. W takim przypadku faktorant musi zwrócić faktorowi otrzymaną wcześniej zaliczkę i sam na drodze sądowej
  musi dochodzić swoich praw;

• często żądane jest podpisanie weksla In blanco, które stanowi dla faktora odpowiednie zabezpieczenie transakcji;

Zalety

• niższy koszt w porównaniu z faktoringiem pełnym,

• mniej (niż w przypadku f. pełnego) formalności związanych z oceną sytuacji finansowej i przyznawaniem limitów odbiorcom.

Wady

• brak zabezpieczenia przed ryzykiem,

• należności objętych faktoringiem niepełnym zostają wykazane w bilansie faktoranta,

• może być trudny do uzyskania jeśli sytuacja faktoranta jest słaba.

Zastosowanie

• Taki rodzaj faktoringu jest powszechnie stosowany przez wszystkie spółki
  faktoringowe, bowiem jest korzystny dla faktora ( w przypadku braku spłaty
  zobowiązania przez kontrahenta – faktor ma prawo wymagać tej spłaty od
  swojego klienta). Koszt takiego faktoringu jest niższy niż faktoringu z przejęciem ryzyka, gdyż w tym przypadku ryzyko faktora jest ograniczone.

2. Rodzaje faktoringu ze względu na moment otrzymania środków pieniężnych za sprzedaną wierzytelność:

• faktoring przyspieszony (advance faktoring): po otrzymaniu faktury od klienta, faktor wypłaca natychmiast 100 proc. wartości wierzytelności; stanowił wg danych GUS - 38,7 proc. umów w 2006 roku;

• faktoring zaliczkowy ( collection faktoring): klient otrzymuje od faktora zaliczkę wynoszącą mniej niż 100 proc. wartości wierzytelności, a której wysokość zależy od wartości wierzytelności i terminu spłaty. Zaliczka wypłacana jest natychmiast po otrzymaniu faktur przez faktora. Pozostałą część wypłaca się w momencie rzeczywistej spłaty przez dłużnika. Z danych zebranych przez GUS wynika, że w 2006 roku faktorzy najczęściej stosowali właśnie faktoring zaliczkowy (48,8 proc. umów wg danych GUS);

• faktoring wymagalnościowy (maturity faktoring): należność wobec klienta jest regulowana w terminie płatności dłużnika; celem operacji zakupu wierzytelności jest więc nie wcześniejsze otrzymanie środków pieniężnych, lecz pomoc w ściągnięciu należności (faktorant nie płaci w tym przypadku faktorowi odsetek, a jedynie prowizję); 12,5 proc. umów wg danych GUS;

3. Rodzaje faktoringu ze względu na kryterium informowania dłużnika:

• faktoring otwarty (open faktoring) - występuje wówczas, gdy dłużnik powiadamiany jest niezwłocznie o umowie między faktorem i klientem; stanowił w 2006 roku blisko 97,6 proc. stosowanych form zawiadamiania dłużnika o zawartej umowie faktoringowej;

• faktoring półotwarty - dłużnik zostaje powiadomiony o umowie faktoringu dopiero wtedy, gdy zostaje wezwany przez bank do uiszczenia należności; faktor zawiadamia dłużnika o zawarciu umowy faktoringowej nie wprost, ale wzywa go do uregulowania płatności u siebie (nie u faktoranta!);

• faktoring tajny (silent faktoring) - nie dochodzi w ogóle do zawiadomienia dłużnika o zawarciu umowy przez faktora i faktoranta;