Niemalże każdy z nas doświadczył uczucia irytacji, gdy przy surfowaniu w Internecie na ekranie komputera automatycznie wyświetliło się okienko z reklamą.

Wyskakujące okienka, pojawiające się niezależnie od stron www, stanowią popularną wśród reklamodawców, formę reklamy on-line, gwarantującą dotarcie do użytkownika Internetu. Pop-up′y postrzegane są za skuteczniejszą, od baner′ów internetowych (tj. szerokich pasków, przekazujących najczęściej treści reklamowe, odsyłających do strony reklamowanego produktu lub usługi), ze względu na dużą siłę oddziaływania oraz atrakcyjną formę przekazu.

To jednak punkt widzenia reklamodawców. Punkt widzenia użytkowników Internetu jest zazwyczaj odmienny. Kwestia okienek reklamowych była przedmiotem interpelacji poselskich, a głos w tej sprawie zabrał Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: UOKIK) oraz Ministerstwo Transportu. Co ciekawe, w odpowiedzi z dnia 17 października 2006 roku, na interpelację poselską nr 4669, urzędy te zajęły odmienne stanowiska, co do prawnej kwalifikacji pop-up′ów.

Uczciwa?
Rozstrzygnięcia, czy pop-up stanowi uciążliwą reklamę będącą czynem nieuczciwej konkurencji należałoby dokonać na podstawie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Na gruncie tej ustawy, jednym z czynów nieuczciwej konkurencji, w zakresie reklamy, jest reklama, która stanowi istotną ingerencję w sferę prywatności, w szczególności przez uciążliwe dla klientów nagabywanie w miejscach publicznych, przesyłanie na koszt klienta niezamówionych towarów lub nadużywanie technicznych środków przekazu informacji.

W opinii UOKIK, zawartej w odpowiedzi na ww. interpelację, niektóre formy reklamy pop-up, w szczególności okienka internetowe pozbawione funkcji ich natychmiastowego wygaszania lub okienka internetowe zaprojektowane specjalnie w celu obchodzenia blokad programów antywirusowych posiadających opcję blokady pop-up′ów, mogą stanowić istotną ingerencję w sferę prywatności użytkowników sieci Internet lub prowadzić do nadużywania technicznych środków przekazywania informacji.

Taka kwalifikacja prowadziłaby do uznania ich za czyn nieuczciwej konkurencji.

O ile z wywodu UOKIK wynika, że tylko niektóre pop-up′y uznane byłyby za czyn nieuczciwej konkurencji, to z zaprezentowanego w tym samym piśmie, stanowiska Ministerstwa Transportu można wywnioskować, że każdy pop-up stanowiłby czyn nieuczciwej konkurencji, ze względu na spełnienie przesłanek reklamy uciążliwej, tj. istotną ingerencję w sferę prywatności (…) przez nadużywanie technicznych środków przekazu informacji. Ministerstwo Transportu swoje bardziej rygorystyczne podejście do pop-up′ów argumentuje m.in. faktem, że pop-up′y uruchamiają oprogramowanie lub szczególne funkcje na urządzeniu końcowym użytkownika Internetu niezależnie, a nawet wbrew jego woli wpływając bezpośrednio na jakość pracy urządzenia końcowego.

Konsensusu pomiędzy urzędami również brak w kwestii kwalifikacji reklamy w formie pop-up′u, jako czynu bezprawnego na gruncie przepisów ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną.

Zgodnie z art. 10 tej ustawy, zakazane jest przesyłanie niezamówionej informacji handlowej skierowanej do oznaczonego odbiorcy, za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w szczególności poczty elektronicznej. Na gruncie tej ustawy, takie działanie stanowi wykroczenie zagrożone karą grzywny i ścigane na wniosek pokrzywdzonego.

UOKIK przyznaje, że reklama w formie pop-up spełnia przesłankę informacji handlowej, jak i informacji niezamówionej przez odbiorcę, jednakże w związku z tym, że, w opinii UOKIK, taka reklama nie jest skierowana do oznaczonego odbiorcy, a strony internetowe nie stanowią środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu tej ustawy, odmawia uznania pop-up′ów jako działania bezprawnego na gruncie tej ustawy.

Ministerstwo Transportu odpiera argumenty UOKIK, dowodząc, że komunikacja za pomocą stron internetowych mieści się w pojęciu środków komunikacji elektronicznej, a przesłankę skierowania informacji handlowej (pop-up′u), do oznaczonego odbiorcy, można uznać za spełnioną, gdyż taka reklama jest kierowana do oznaczonego zakończenia sieci, a w konsekwencji na określone urządzenia końcowe i tym samym, wbrew opinii UOKIK stanowi działanie bezprawne na gruncie powołanego art. 10 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną.

Zgody urzędników brak.
Wydaje się, że wkrótce możemy spodziewać się wykrystalizowania jednego spójnego stanowiska, co do kwalifikacji reklamy w formie pop-up. Początkowo Ministerstwo Transportu planowało uregulowanie pop-up′ów, jako czynu nieuczciwej konkurencji w projektowanej ustawie o spam i spayware. UOKIK w swoim stanowisku do projektu założeń do ustawy o spam i spayware negatywnie podszedł do koncepcji zakazywania wykorzystywania na rynku danej formy technologii reklamy, stwierdzając, że należałoby raczej skupić się na wprowadzeniu regulacji pozwalającej indywidualnym konsumentom, skutecznego egzekwowania ochrony przed uciążliwą reklamą.

W związku z tym, że Ministerstwo Transportu odstąpiło od koncepcji odrębnej ustawy o spam i spayware, kwestia uregulowania niezamówionej informacji handlowej została włączona do projektowanej nowelizacji ustawy Prawo telekomunikacyjne, dostępnej na stronie internetowej Ministerstwa Transportu. Projekt ten zakłada nowy dział VIIa ″Zwalczanie przesyłania informacji niezamówionych″. Przepisy projektowanej nowelizacji ustawy Prawo telekomunikacyjne nie odwołują się wprost do kwestii pop-up′ów, jednakże dążą do skuteczniejszego zwalczania przesyłania niezamówionej informacji handlowej za pomocą sieci telekomunikacyjnych, w szczególności reklamy uciążliwej w rozumieniu przepisów ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.