Bilans to zestawienie aktywów i pasywów. Czym są te pozycje, co wchodzi w ich skład i do czego właściwie potrzebny nam ten podział? Odpowiedź jest prosta. Aktywa to majątek przedsiębiorstwa, natomiast pasywa to źródła jego finansowania. Poniżej dokładniej opisujemy oba terminy.

Aktywa

Do prowadzenia działalności gospodarczej, wymagane są zasoby majątkowe. Występuje spora różnorodność środków gospodarczych np. budynki, zapasy towarów, środki służące do transportu, środki pieniężne czy środki na rozrachunkach.

Majątek przedsiębiorstwa można podzielić na majątek trwały oraz obrotowy. Majątek trwały, czyli długoterminowy, to środki o długi okresie użytkowania oraz związania z jednostką. Składniki majątku określane jako trwałe, zużywają się stopniowo w procesie gospodarczym, tracąc swą wartość oraz przydatność. Stanowią one najbardziej powszechną grupę składników majątku trwałego, są to środki trwałe.
Do majątku trwałego zalicza się przede wszystkim, rzeczowy aktywa trwałe, wartości niematerialne i prawne, inwestycje długoterminowe, należności długoterminowe. Środki trwałe, które wchodzą w skład rzeczowych aktywów trwałych to na przykłada grunty, budynki, lokale, urządzenia techniczne i maszyny czy środki transportu.

Aktywa majątku obrotowego stanowią zapasy, należności krótkoterminowe, inwestycje krótkoterminowe oraz krótkoterminowe rozliczenia między okresowe. Zapasy dzieli się ze względu na przeznaczanie, mamy więc zapasy, półprodukty i produkty w toku, produkty gotowe, towary oraz zaliczki na dostawy. Materiały są nabywane by stosować je w procesach produkcji i jest to robione na potrzeby własne przedsiębiorstwa. Półprodukty i produkty w toku to oczywiście nie zakończone wyroby bądź usługi. Do produktów gotowych zaliczamy wykonane we własnym zakresie i gotowe do sprzedaży produkty i usługi. Towary z kolei, to nabyte w celu sprzedaży w stanie przetworzonym, składniki majątku obrotowego.

Pasywa

Mówiąc o pasywach, warto wspomnieć, iż przedsiębiorstwo (jednostka gospodarcza), stanowiące podmiot rachunkowości, musi być wyodrębnione majątkowo. Znaczy to, iż właściciel musi oddzielić swój majątek od majątku przedsiębiorstwa.

Jednostka gospodarcza musi wykazać i określić co do wartości źródła finansowania aktywów. Źródła te określane mianem kapitału, w zależności od podmiotów, które je przekazały rozróżniamy kapitał obcy (przekazany przez osoby obce) oraz kapitał własny (pochodzi od właścicieli jednostki bądź wypracowany przez jednostkę).

Kapitał własny określa udział finansowy właścicieli w jednostce, co często przekłada się na kontrolę nad jednostką. Kapitał własny to prawa podmiotowe właścicieli do majątku jednostki, proporcjonalne do wniesionego kapitału własnego.

Kapitał własny dzieli się na wkład własny właścicieli oraz na kapitał wypracowany przez jednostkę, pozostawiony do jej dyspozycji (kapitał zapasowy, nie podzielony zysk).Kapitał obcy stanowią zobowiązania zaciągnięte przez jednostkę na sfinansowanie przeszłej działalności. Są to obce źródła finansowania aktywów jednostki, które zostały przekazane do jej dyspozycji na określony czas. Po upływie tego czasu, jednostka jest zobowiązana wywiązać się z zaciągniętych zobowiązań. Kapitał obcy dzielimy na kredyty bankowe, pożyczki, zobowiązania handlowe, zobowiązania z tytułu podatków itp.