Przed Polską nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej.

Do naszego kraju trafi w zakresie samej tylko polityki spójności około 67 mld euro. Z tego co najmniej kilka miliardów funduszy unijnych planuje się przeznaczyć na wsparcie MŚP.

Skuteczne zagospodarowanie środków publicznych będzie wymagało także aktywizacji ogromnych środków prywatnych. W tej ostatniej kwestii pojawia się ogromne pole do popisu dla banków.

Środowisko bankowe włączyło się aktywnie w dyskusję na temat nowego systemu wdrażania, bazując m.in. na doświadczeniach związanych z NPR 2004-2006.

Związek Banków Polskich na tym etapie zgłosił uwagi i propozycje uwzględniające także opinie i doświadczenia płynące od klientów banków uczestniczących w procesach absorpcyjnych, w tym głównie od MŚP. Należą do nich:

•  rekomendacje dotyczące uproszczenia systemu, w tym ułatwienia proceduralne dla wnioskodawców korzystających z wiarygodnego finansowania zewnętrznego (m.in. ujednolicenie dokumentacji, niedublowanie czynności i kosztów),
• zwiększenie alokacji środków na inwestycje bezpośrednie przedsiębiorstw, rozwój systemu poręczeń kredytowych (w tym nowela FPU),
• rozwój dostępu MŚP do instrumentów e-gospodarki, ułatwienia w dostępie do kredytu technologicznego,
• włączenie kosztów korzystania (np. kosztów rachunku bankowego, instrumentów zabezpieczających, doradztwa finansowego) przez MŚP z kapitału zewnętrznego do listy wydatków kwalifikowanych.

Pośród oferty bankowej związanej wprost z obsługą przedsiębiorstw w zakresie projektów unijnych pozostają przede wszystkim: wsparcie doradcze, finansowanie inwestycji, działania informacyjne, instrumenty zabezpieczające oraz usługi rozliczeniowe.

Znaczenie zaangażowania banków w działania skierowane do przedsiębiorców można ocenić m. in. na podstawie działania 2.3. SPO WKP. O skuteczności współpracy z bankiem świadczy zaś fakt, że ponad 50 proc. wniosków ostatecznie zaakceptowanych zostało przygotowanych właśnie z udziałem banków.

Lepsze prawo dla biznesu

Banki będąc zainteresowanymi zwiększaniem współpracy z przedsiębiorcami, od kilku lat oferują specjalne produkty dla tej grupy podmiotów i rysuje się tu ostra konkurencja.

Wzrastającą rolę zaczynają w końcu odgrywać w grupie przedsiębiorstw o podwyższonym ryzyku fundusze poręczeniowe. Warto pamiętać, że część przedsiębiorców w tej grupie korzystało też poprzednio z funduszy pożyczkowych. Dużym rynkiem są także tereny wiejskie, na których z powodzeniem działają banki spółdzielcze.

Wzrost zainteresowania kredytowaniem nie jest szczególnie duży, ale wyraźny i wszystko wskazuje na jego rozwój w kolejnych latach. Oszczędności przedsiębiorców wynoszą ponad 110 mld zł (ponad 10 proc. PKB), co zmniejsza potrzeby kredytowe.

Część przedsiębiorstw w Polsce finansowana jest z zagranicy, przez spółki - matki. Część pozyskuje finansowanie z rynku kapitałowego.

Powściągliwość przedsiębiorców w zaciąganiu kredytów wynika z obaw o stabilność warunków ekonomicznych w naszym kraju. Ta powściągliwość jest też związana z nadal odstającym od potrzeb i możliwości biznesu otoczeniem prawnym polskiej przedsiębiorczości.

Do tego dochodzą też obawy związane z warunkami i terminem wejścia Polski do strefy euro. Z drugiej strony od wielu miesięcy obserwujemy dużą dynamikę kredytowania gospodarstw domowych.

Z danych Biura Informacji Kredytowej wynika, że część małych i mikro przedsiębiorstw środki obrotowe i na małe inwestycje pozyskuje właśnie poprzez zaciąganie kredytu konsumenckiego. Z 12 mln pożyczek i kredytów jakie zostały udzielone w 2005 roku około 8 proc. to pożyczki zaciągnięte przez najmniejszych przedsiębiorców.

Kredyty najczęściej wykorzystywane są na inwestycje, na finansowanie zapasów i środków obrotowych oraz restrukturyzację zadłużenia.

Aby dostęp do kredytu bankowego był coraz łatwiejszy należy usunąć wiele barier. Należą do nich niekorzystne dla kredytodawców uwarunkowania prawno-instytucjonalne, pośród których wg oceny Banku Światowego najdotkliwsze są:

• stosunkowo wysoki koszt i trudność w dotarciu do informacji o indywidualnych przedsiębiorstwach (informacje są dostępne, ale zdecentralizowane i nadal niedostępne w formie elektronicznej);
• niedorozwinięty i kosztowny system rejestrów zabezpieczeń kredytowych;
• niedoskonałość regulacji prawnych dotyczących praw kredytodawców (są one w wielu przypadkach ograniczone nawet, gdy bank teoretycznie posiada dobre zabezpieczenie);
• mało efektywny system prawa upadłościowego i egzekucji tego prawa, powodujący długotrwałość procesu odzyskiwania należności.

Bardzo ważnym problemem jest również obecne prawo podatkowe w zakresie strat banków poniesionych w związku z pogorszeniem jakości kredytów.

Informacja gospodarcza

Wyraźnie dostrzegane są problemy przedsiębiorców z dostępem do fachowej informacji, doradztwa i ekspertyz. Sektor bankowy nie bez kozery przykłada ogromną wagę do rozwoju nowoczesnego systemu informacji gospodarczej. Widać już pierwsze efekty, bo coraz więcej osób i firm zabiega też o to, by mieć dobrą historię kredytową.

Wiarygodność i zaufanie są pierwszym krokiem do ograniczania ryzyka i oczekiwanego zwiększania dostępu podmiotów gospodarczych do finansowania zewnętrznego. Apetyt banków na ryzyko wzrasta. Wynika to m.in. z wyraźnie poprawiającej się jakości portfela kredytowego i utrzymującej się dobrej kondycji przedsiębiorców w bardzo wielu branżach.

Nieźle też kształtują się perspektywy wzrostu naszej gospodarki w najbliższych latach. Ale należy pamiętać, że warunkiem szybszego rozwoju jest jednak stabilna i przewidywalna polityka gospodarcza, monetarna i fiskalna. Bez takiej stabilizacji i dobrego klimatu społecznego, sami przedsiębiorcy mając różnego rodzaju obawy będą unikali zaangażowania inwestycyjnego. Ze stratą dla nich i ze stratą dla całej gospodarki.