Przedsiębiorcy bardziej opłaca się zatrudnić brata lub matkę niż współmałżonka lub niepełnoletnie dziecko. Pensja żony lub męża prowadzącego działalność nie pozwoli bowiem na obniżenie podatku firmy.

Członkowie rodziny często aktywnie uczestniczą w życiu firmy założonej przez najbliższych. Nie zawsze jednak zatrudnianie bliskich krewnych będzie dla przedsiębiorcy opłacalne.

Formalnie pracownik, faktycznie – osoba współpracująca

Współmałżonek zatrudniony na umowę o pracę w firmie osoby fizycznej tylko formalnie jest pracownikiem. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych traktuje go bowiem jako osobę współpracującą z przedsiębiorcą. W efekcie składki ZUS nie są odprowadzane w takiej wysokości, jak za pracownika, tylko według podobnych zasad, jak u prowadzących działalność – składki na ubezpieczenia społeczne nie zależą od faktycznego dochodu, a podstawa ich naliczania jest nie niższa niż 60 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Osoba współpracująca nie ma jednak prawa do tzw. preferencyjnych składek ZUS, płaconych przez pierwsze dwa lata działalności. Innymi słowy, jeśli na przykład mąż jest początkującym przedsiębiorcą i odprowadza w związku z tym niższe składki na ZUS, za żonę jako osobę współpracującą musi opłacić ZUS w zwykłej wysokości.
Pensja współmałżonka nie obniży podatku firmy

Niski ZUS mimo zatrudnienia współmałżonka na podstawie umowy o pracę może wydawać się korzystnym rozwiązaniem. Należy jednak pamiętać, że w myśl ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wartość pracy, czyli wynagrodzenie małżonka przedsiębiorcy i jego małoletnich dzieci (zarówno przy umowie o pracę, jak i umowie cywilnoprawnej), nie jest kosztem uzyskania przychodów, także w sytuacji, gdy małżonkowie mają rozdzielność finansową lub są w separacji (dotyczy to również spółki cywilnej i osobowej spółki handlowej). Mamy więc do czynienia z następującą sytuacją – zatrudniony współmałżonek ma przychód, od którego przedsiębiorca musi zapłacić zaliczkę na podatek dochodowy, ale jednocześnie owa pensja nie obniża przychodu firmy, a tym samym nie zmniejsza podstawy opodatkowania (jak ma to miejsce w przypadku „zwykłych” pracowników). Kosztem uzyskania przychodu będą tylko składki na ubezpieczenia społeczne współmałżonka. Pod tym względem zatrudnienie go nie jest więc opłacalne.