Światowy kryzys ekonomiczny ostudził zapał przedsiębiorców, którzy zapowiadali fuzje i przejęcia zagranicznych podmiotów. Odkąd jednak z rynku zaczęły spływać doniesienia o poprawiającej się kondycji gospodarki, szefowie spółek ponownie pomyśleli o ekspansjach. Zmienił się tylko ich kierunek – coraz częściej pojawiają się pomysły przejmowania przedsiębiorstw na doświadczonych kryzysem rynkach zachodnich.

Zanim jednak padną wiążące deklaracje pomiędzy przejmującymi i przejmowanymi, należy wyciągnąć wnioski z błędów popełnionych przy wcześniejszych inwestycjach, szczególnie popularnych na Wschodzie i w krajach bałtyckich. Pozwoli to na uniknięcie powtórki scenariusza i osiągnięcie sukcesu na terenie Europy Zachodniej.

Popularna w ubiegłych latach ekspansja przedsiębiorców na Wschód była spowodowana przede wszystkim perspektywą wypracowania wysokiego zysku. Niestety, nie wszyscy inwestorzy liczyli się wówczas z równie wysokim poziomem ryzyka. Wielu z nich straciło środki w inwestycjach, które pozornie wyglądały na stabilne i zrównoważone. Konieczność rezygnacji z podboju wschodniego rynku nie ominęła nawet tak doświadczonego inwestora jak Leszka Czarneckiego. Getin International - spółka powołana do działalności na Ukrainie i w Rosji, musiała wstrzymać działalność, a Czarnecki kilkakrotnie wymienił ten fakt jako swoją największą porażkę zawodową.

Również spółki z branży medialnej wycofały się z inwestowania na Ukrainie. Grupa RMF sprzedała Radio 4U jednemu z prywatnych inwestorów i wycofała się z tamtejszego rynku. Jako powód podano głęboki kryzys gospodarczy i brak przejrzystych zasad obrotu gospodarczego. Podobnie ITI - w październiku ub. r. prezes Wojciech Kostrzewa wstrzymał wszystkie projekty grupy na Ukrainie „ze względu na bardzo trudną sytuację gospodarczą oraz wysoki poziom niepewności politycznej”. Powyższe przykłady pokazują powszechność usprawiedliwiania kryzysem nieudanych inwestycji na Wschodzie. Z pewnością był to główny powód ich niepowodzenia - należy jednak zadać pytanie, czy przejęcia na Ukrainie zostały odpowiednio przygotowane i przeprowadzone z uwzględnieniem wszystkich niezbędnych elementów?

Sam proces due diligence, poprzedzający każdy rodzaj inwestycji, zakłada bowiem ocenę ryzyka planowanej transakcji i wytyczenie kierunku dalszego rozwoju biznesowego. Jeżeli raport podsumowujący badanie nie wykazał potencjalnych zagrożeń w otoczeniu zewnętrznym firmy - bądź uznano je za niegroźne, błędów można szukać m.in. w niedostosowaniu do odmiennej kultury inwestycyjnej. Znajomość kwestii prawnych, politycznych i administracyjnych, a także umiejętność płynnego dostosowania się do realiów biznesowych panujących na Wschodzie znacząco sprzyja powodzeniu inwestycji. Firmy takie jak Cersanit i Śnieżka, których ukraińskie oddziały cyklicznie odnotowują wzrost udziału w rynku (a co za tym idzie – wzrost przychodów ze sprzedaży), to najbardziej popularne przykłady potwierdzające, że mimo kryzysu i trudnej sytuacji gospodarczej, Ukraina pozostaje nadal rynkiem dla wybranych - perspektywicznym, choć bardzo wymagającym.

Nie tylko inwestowanie na Wschodzie okazało się kłopotliwe dla polskich przedsiębiorców. Również działalność w krajach bałtyckich była naznaczona problemami – głównie z powodu rządów, które przyjęły politykę zwiększania długu zewnętrznego. To spowodowało, że wydatki większości konsumentów przekroczyły możliwości spłaty zadłużenia, a firmy spotkały się z problemem niewypłacalności. Z powyższych powodów, analiza błędów popełnionych przez krajowych inwestorów jest konieczna, aby umożliwić ich uniknięcie na rynkach zachodnich. Jednym z najczęściej spotykanych niedopatrzeń, które spowodowały porażkę bądź zadecydowały o wycofaniu, był brak sprawdzenia zasadności inwestycji. Równie powszechny był brak zapoznania się ze specyfiką rynku oraz obowiązującymi w danym kraju regulacjami prawnymi.