Dokument przewozowy jest dowodem przekazania przewoźnikowi przez eksportera towaru będącego przedmiotem kontraktu. Posiadacz dokumentów przewozowych posiada prawo do dysponowania towarem. Dokument przewozowy nie jest jednak umową o przewóz, stanowi jedynie potwierdzenie zawarcia umowy o przewóz.

Za organizację i pokrycie kosztu transportu towarów odpowiada ta strona, która zgodnie z umową posiada tzw. gestię transportową.

Transport morski

W transporcie morskim dokument przewozowy nosi nazwę konosamentu. Konosament przewozowy powinien odpowiadać warunkom zawartym w umowie o przewóz (tzw. czarter). Gdy warunki przewozu nie są sprecyzowane w czarterze, wówczas odbywa się on na zasadach określonych przez porozumienie stron umowy lub na podstawie zwyczaju. Konosament jest papierem wartościowym. Z powodu złożoności procesu, jakim jest transport morski, wyszczególnia się kilka rodzajów konosamentów. Wyróżniamy konosamenty na towary załadowane (wówczas gdy do obowiązków eksportera należy załadowanie towaru na statek) oraz konosamenty na towary przyjęte do załadowania (gdy za załadowanie towaru na statek odpowiada przewoźnik).

W dodatku dokumenty przewozowe w transporcie morskim można podzielić na konosamenty czyste (takie, które nie zawierają klauzul stwierdzających niewłaściwy stan towaru) oraz na konosamenty nieczyste (gdy zawierają tzw. klauzulę restrykcyjną, tj. przewoźnik stwierdza niewłaściwy stan otrzymanego towaru).

W zależności od sposobu wskazania w konosamencie adresata towaru wyróżniamy też konosamenty imienne, na okaziciela oraz na zlecenie.

Transport lądowy

Kolej jest najpopularniejszym środkiem transportu towarów wwożonych i wywożonych z naszego kraju.Obecnie najczęściej stosowanym dokumentem przewozowym w tej gałęzi transportu jest międzynarodowy kolejowy list przewozowy CIM.List ten składa się z 5 części:

(1) oryginału, który przewoźnik przekazuje odbiorcy,
(2) tzw. wtórnika listu przewozowego, czyli duplikatu, który trafia do wysyłającego towar,
(3) tzw. ceduły przewozowej, która jest dowodem dokonania przewozu i trafia ostatecznie na stację docelową,
(4) pierwopisu ceduły pozostającego na stacji nadania przesyłki oraz
(5) poświadczenia odbioru, które służy jako podstawa do wzajemnego rozliczenia się między administracja kolejową.

List przewozowy CIM jest sporządzany w dwóch wersjach: w języku kraju nadania oraz w języku niemieckim, włoskim lub francuskim. Odpowiednikiem listu przewozowego CIM w transporcie do krajów Europy Wschodniej jest międzynarodowy kolejowy list przewozowy SMGS wypełniany w języku niemieckim lub rosyjskim.

W przypadku wykorzystania transportu drogowego stosuje się samochodowy międzynarodowy list przewozowy CMR. Składa się on z trzech dokumentów, które trafiają do nadawcy, adresata przesyłki oraz przewoźnika. W dodatku, sporządza się kopię listu, która stanowi podstawę kontroli. Do listu przewozowego CMR dołącza się tzw. Jednolity Dokument Administracyjny SAD. Dokument ten zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Finansów w sprawie szczegółowych wymogów, jakie powinno spełniać zgłoszenie celne (Dz. U. z dnia 30 kwietnia 2004 r.), jest zgłoszeniem celnym towarów.