Dzisiaj nikt i nic nie jest w stanie zagrozić franczyzie jako modelowi współpracy pomiędzy przedsiębiorcami.

Na pytania odpowiada Andrzej Szczerba Dyrektor Zarządzający Centrum Usług Prawnych ASLex

IPO: Dlaczego franczyzodawcy i franczyzobiorcy decydują się na umowne uregulowanie swoich stosunków?

Uregulowania umowne stosunków między stronami przypadku franczyzy ma za zadanie przede wszystkim zapewnienie jasnego zdefiniowania zobowiązań i praw, które nakładają na siebie partnerzy.

IPO: Czego oczekuje Franczyzobiorca?

Franczyzobiorca zwykle oczekuje od franczyzodawcy działającego, sprawdzonego modelu biznesowego oraz różnych form wspierania jego działalności biznesowej w ramach tego modelu.

IPO: A z punktu widzenia Franczyzodawcy?

Franczyzodawca tworząc sieć franczyzową upatruje w tym rozwoju własnego biznesu, upowszechnienia jego modelu i w rezultacie zysków w oparciu o wdrożenie tego modelu przez biorców licencji. Już te kilka wymienionych aspektów działania w ramach franczyzy wskazują, iż mnogość interesów stron wymaga ich jasnego zapisania w formie umowy.

Należy przy tym wspomnieć, że znaczenie umowy franczyzowej jest szczególnie widoczne nie w przypadku harmonijnej współpracy ale w przypadku wystąpienia sporu pomiędzy partnerami – wtedy jej zapisy i ich znaczenie mogą być bardzo istotne dla ochrony interesów stron.

IPO: Czy w Polsce mamy jasne uregulowania prawne dotyczące franczyzy?

Niestety w polskim systemie prawnym nie występuje pojęcie umowy franczyzy, pomimo tego, że co raz więcej przedsiębiorców korzysta z takiej formy współpracy. W związku z tym umowa franczyzowa jest pochodną różnych form umów cywilnoprawnych, zależnie od sposobu, w jaki franczyzodawca definiuje sprzedaż swojego modelu biznesowego.

IPO: Jak to z reguły wygląda?

Zwykle jednak większość umów franczyzowych tworzy się na zasadach ogólnych umieszczając w ich treści spis wzajemnych zobowiązań stron.

Jedynym odnośnikiem co do sposobu kodyfikacji współpracy franczyzowej jest, póki co, Europejski Kodeks Etyczny Franczyzy, stworzony pod egidą Europejskiej Federacji Franczyzy.

IPO: Co udostępnia franczyzodawca?

Franczyzodawca przede wszystkim udostępnia franczyzobiorcy swój model biznesowy, określany zwykle pojęciem „know-how”. Oprócz tego najczęściej modelowi towarzyszy nazwa i zastrzeżony znak towarowy, do których wykorzystywania uprawnia się biorcę licencji.

Ponadto franczyzodawcy zwykle świadczą swoim partnerom pomoc przy prowadzeniu działalności, udostępniają (a najczęściej zobowiązują do stosowania) metody i procedury działania oraz projekty wizualizacji placówek, elementy praw własności intelektualnej, możliwości skorzystania z zawartych kontraktów handlowych z dostawcami i kontrahentami.

Świadczenia powyższe ze strony franczyzodawcy obowiązują na czas trwania umowy franczyzowej.

IPO: Co to jest "pakiet franczyzowy"?

Przyjęło się, iż model franczyzy danej firmy jest opisywany w tzw. „podręczniku operacyjnym”, który wraz z umową franczyzową i prawami do stosowania znaku towarowego stanowi podstawowy „pakiet franczyzowy” przekazywany biorcom licencji. W ramach pakietu powinien też się znaleźć opis świadczeń dawcy na rzecz biorcy i wymagane opłaty na rzecz dawcy.

IPO: Dlaczego franczyza się opłaca? Jakie są zalety tgo systemu?

Franczyza, tak jak każdy model działalności biznesowej ma swoje zalety i wady.
Podstawową zaletą franszyzy jest możliwość szybkiego startu w działalności biznesowej pod znaną marką przy jednoczesnym obniżeniu ryzyka. Wynika to z faktu, iż franczyzodawca najczęściej poniósł już ryzyko przetestowania swojego modelu, sprawdził jego skuteczność, wypromował swoją markę i dopiero na tym etapie oferuje go zainteresowanym biorcom. Tak przynajmniej powinna wyglądać etyczna franczyza.

Ważnymi i pozytywnymi elementami franszyzy są także zalety działania w sieci: lepsze warunki kontraktów z kontrahentami, wspólna reklama, wsparcie nie tylko ze strony franczyzodawcy ale także wykorzystywanie doświadczeń innych franczyzobiorców

Obniżenie ryzyka i kosztów jest także istotną zaletą tej formy rozwoju biznesu dla franczyzodawcy. Ważne jest także, że partnerzy stanowią często ważny kanał sprzedaży, który z uwagi na swoją samodzielność biznesową nie wymaga takiej kontroli jak samodzielne rozwijanie placówek. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż w przypadku znanych marek franczyza jest najprostszym sposobem podboju nowych rynków.

IPO: Franczyza to tylko zalety?

Niestety nie, franczyza nie jest pozbawiona wad – najważniejszą jest uzależnienie biorców od dawcy licencji. Często warunki współpracy akceptowane zanim pojawią się znaczące obroty, stają się rosnącym obciążeniem wraz z rozwojem placówki franczyzobiorcy.

Niemożność zmiany procedur i metod, konieczność ponoszenia pewnych kosztów, czy wreszcie poziom opłat na rzecz franczyzodawcy mogą stać się podstawą konfliktu i chęci odejścia z sieci, co czasem nie jest procesem łatwym. Często pojawia się zwykłe rozczarowanie zakupionym modelem i osiąganymi przychodami.

Wady franszyzy dla dawcy nie są tak widoczne jak dla biorcy ale model ten odmiennie od rozwijania firmy własnymi siłami zawiera w sobie ryzyko odejścia partnerów, co w sposób nagły pozbawia franczyzodawcę obecności rynkowej na określonym obszarze.

Ważnym czynnikiem jest również możliwość wyegzekwowania należnych opłat franczyzowych zwykle uzależnionych od obrotów biorcy, co natychmiast nasuwa możliwość ich zaniżania.

Model franczyzowy ma w sobie także wadę, którą jest możliwość jego wdrażania przez niedoświadczonych biznesowo biorców, którzy opierają nadzieję na swój sukces na wsparciu franczyzodawcy. Fakt ten powoduje, iż czasem biorcy nie wdrażają poprawnie, konsekwentnie i skutecznie modelu biznesowego, co potem leży u podstaw ich rynkowej porażki.

IPO: Jak Państwo pomagają przedsiębiorcom?

Centrum Usług Prawnych ASLex oferuje pomoc zarówno franczyzodawcom jak i franczyzobiorcom w takim uregulowaniu ich relacji w formie umowy franczyzowej aby interesy stron były chronione. Wskazujemy naszym klientom możliwość pojawienia się ryzyka prawnego, w przypadku takiego a nie innego opisania zobowiązań w umowie.

Wskazujemy także co koniecznie powinno być zapisane aby przed takim ryzykiem się zabezpieczyć. Oferujemy zarówno tworzenie umów dostosowanych do potrzeb przedsiębiorcy jak i wsparcie przy negocjacjach już istniejących umów. Dokonujemy na potrzeby przedsiębiorcy analizy prawnej pakietu franczyzowego, tak by podpisując umowę czuł się bezpieczny.

Pomagamy także przy tworzeniu podręcznika operacyjnego, zwracając uwagę na jego kompletność. Oczywiste jest, iż nasze działania nie wyeliminują możliwości powstania konfliktu pomiędzy partnerami, jednak dobre uregulowania umowne mogą przeciwdziałać takim zjawiskom, a z pewnością minimalizować dotkliwość ich skutków dla interesów klienta.

Nasza firma świadczy również usługi prawne reprezentując interesy przedsiębiorców w sytuacjach gdy konflikt już nastąpił.

IPO: Czy zainteresowanie franszyzą w Polsce wzrasta? Z czego to wynika?

Zainteresowanie franszyzą w Polsce bardzo wzrasta co wynika poniekąd z bardzo dobrej koniunktury gospodarczej. Jednak sama koniunktura nie wystarczyłby do tego by podsycać zainteresowanie tym modelem działania. Zainteresowanie to wynika naszym zdaniem z faktu, iż na obecnym etapie rozwoju polskiego rynku nie jest łatwo stworzyć nową nowy produkt albo usługę. Duża konkurencja podnosi także ryzyko porażki, co przy zwykle małym kapitale nowych polskich firm jest czynnikiem znaczącym.

Franczyza wydaje się wówczas doskonałym rozwiązaniem – oferuje coś znanego, sprawdzonego, bez konieczności czekania czasem miesiące i lata w niepewności na efekt, za określoną cenę, która w założeniu równoważy ryzyko.

IPO: Czym się to objawia?

Widocznym objawem zainteresowania franczyzą jest liczba firm oferujących taki model – jeżeli porównamy dane sprzed kilku, może trzech lat i z chwili obecnej różnice liczy się w setkach procent. To samo dotyczy publikowanych przez te firmy danych o liczbach placówek franczyzobiorców.

IPO: Kto w Polsce oferuje franczyzę?

Ciekawym zjawiskiem jest to, że nie tylko znane marki oferują tę formę współpracy. Oznacza to, że franczyza została uznana za pełnoprawny model rozwijania biznesu, również na wcześniejszych etapach rozwoju firm. To oczywiście podnosi ryzyko korzystania z takiego modelu działania jednak dzisiejsza szybkość procesów rynkowych w sposób nieunikniony wymusza przyspieszenie i w tym obszarze.

Jesteśmy przekonani, że rośnie również świadomość dawców i biorców licencji jak ważne jest dobre i bezpieczne uregulowanie ich współpracy, co nie zawsze miało miejsce w przeszłości.

Dzisiaj nikt i nic nie jest w stanie zagrozić franczyzie jako modelowi współpracy pomiędzy przedsiębiorcami i z pewnością model ten pozytywnie wpływa na rozwój działalności gospodarczej w Polsce.