Współczesny rozwój innowacji i konkurencji obrał zupełnie nowy kierunek - klastry. Na całym świecie, a w szczególny sposób w Europie prowadzone są działania wspomagające ich rozwój. Czym są klastry, jaki jest ich cel i dlaczego są przyszłością rozwoju zaawansowanych technologii XXI wieku?

Dziś od przedsiębiorców wymaga się więcej niż jeszcze dziesięć, czy piętnaście lat temu. Innowacją może okazać się wszystko - liczy się każdy pomysł na usprawnienie pracy, wyróżnienie się, zabezpieczenie swych interesów na niestabilnym rynku. Taki punkt widzenia zbliża naukę, przedsiębiorców i samorządy lokalne skutkując powstawaniem inicjatyw opartych na pomyśle łączenia się w luźniejsze sieci, czy silniej związane klastry. Jednak by odpowiedzieć na pytanie o ich skuteczność należy najpierw uświadomić sobie czym klastry w ogóle są.

AMERYKAŃSKIE KLASTRÓW POCZĄTKI

Trudno ustalić dokładne początki klastrów, które pierwotnie nie istniały pod swą dzisiejszą nazwą. Mówi się jednak, że zainteresowanie klastrami zapoczątkował amerykański ekonomista Michael E. Porter, w 1990 r. definijąc pojęcie klastra i inspirując środowiska gospodarcze i naukowe. Dziś klastry i sieci współpracy są zarówno na świecie, jak i w Unii Europejskiej uznanym instrumentem polityki rozwoju na poziomie państw i regionów. To dlatego początek XXI w. możemy nazwać czasem budowania kooperacji.

Nie bez przyczyny początków klastrów doszukuje się za oceanem. Dziś najsłynniejszym klastrem na świecie jest bowiem Dolina Krzemowa. Na powierzchni 300 mil kwadratowych między Palo Alto i San Jose w Kalifornii znajduje się ponad 6 tys. firm zajmujących się wysoką technologią, w których pracuje ponad 1 mln osób. Przedsiębiorstwa z Doliny Krzemowej zajmują się głównie rozwojem mikroelektroniki i komputerów.

CO TO ZNACZY „KLASTER”?

W najszerszym rozumieniu Klaster (od. ang. cluster) lub używany niekiedy jego polski odpowiednik – zgęstek, to zgrupowanie przestrzenne lub powiązanie systemowe mniejszych obiektów w jeden większy. Klastry występują w biologii, chemii, fizyce czy informatyce. Klastry (grona) przemysłowe są pojęciem ekonomicznym, i to właśnie o tych klastrach mowa.

Takie klastry, to nowoczesne powiązania stymulujące współpracę podmiotów sfery przemysłu, nauki, oraz ośrodków władzy. Sieci z kolei są specyficznym typem powiązań między podmiotami gospodarczymi, która oparta jest na współzależnościach, kooperacji i zaufaniu bez warunki koncentracji przestrzennej. Członkowie klastrów i sieci współpracują na polach takich jak;
• badania i rozwój,
• produkcja,
• pozyskiwanie surowców,
• szkolenia,
• badania trendów technologicznych,
• marketing i sprzedaż – wspólne badania, marka produktów, kanały dystrybucji,
• logistyka.

EUROKLASTRY

Zauważywszy potencjał drzemiący w klastrach, Komisja Europejska ustaliła pewne standardy w dziedzinie budowania gospodarek opartych na strukturze klastrowej. Wyznaczyła model polityki klastrowej. Jej celem ma być trwałe podniesienie poziomu konkurencyjności lokalnej, regionalnej, ale i narodowej gospodarki. Polityka oparta o klastry ma w założeniu prowadzić do wzrostu innowacyjności przedsiębiorstw i poprawy ich pozycji konkurencyjnej. Komisja Europejska określiła ponadto trzech kluczowych graczy w klastrach – przedsiębiorstwa, środowiska naukowe, oraz władze rządowe i samorządowe.