Zasada partnerstwa jest jednym z zagadnień horyzontalnych Europejskiego Funduszu Społecznego, co uwidoczniło się dodatkową punktacją przy ocenie projektów złożonych w partnerstwie. Ostatni rok to próba ujęcia w ramy prawne tego zagadnienienia - próba przez wielu oceniana jako nieudana.



Idea partnerstwa wychodzi z założenia, że podejmowanie skutecznych działań na rzecz rozwiązywania problemów lokalnych wymaga nawiązania współpracy między przedstawicielami trzech sektorów (administracji publicznej – organizacji pozarządowych- biznesu) oraz wyposażenia tych instytucji w narzędzia do oddziaływania na środowisko lokalne. Jednym z takich narzędzi mogą być wspólnie realizowane projekty, najlepiej w formule partnerskiej. Szerszą i skuteczniejszą formułą są zaś partnerstwa lokalne, gdzie współpraca i rozwój społeczności lokalnych opiera się o posiadane przez nie różnorodne i komplementarne zasoby. Wzorcowym modelem rozwoju takich społeczności jest stała współpraca różnych podmiotów – władz i instytucji publicznych, przedsiębiorców, organizacji pozarządowych i grup mieszkańców – na rzecz swojej miejscowości. I tu również projekty są jedynie narzędziem do realizacji celów określonych przez partnerstwo.

Co warto podkreślić, w znacznej ilości przypadków wypracowywanie takie trwało długi okres, zaś o jego ostatecznym kształcie decydowały czynniki środowiskowe (czyli dostosowanie do warunków i możliwości lokalnych), zewnętrzne (czyli obecność podmiotów otoczenia partnerstwa) i nade wszystko wewnętrzne (charakter i zasoby partnerów – zasoby podkreślmy raz jeszcze wzajemnie się uzupełniające). Analizując aktualne i proponowane rozwiązania prawne reglamentujące partnerstwa trudno doszukać się obecności wyżej opisanej istoty partnerstwa. Aktualnie zapisy dotyczące przedmiotowej tematyki odnaleźć można w ustawie z 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (zwłaszcza nowy, obowiązujący od 20.12.2008 roku art.28 a ustawy); wytycznych z 23.04. 2009 r.: Zakres realizacji projektów partnerskich określony przez Instytucję Zarządzającą POKL; a także projekcie nowelizacji ustawy z dnia 23.04.2003 roku o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (nowelizacja w trakcie prac sejmowych).

Konkurs na partnera

Wprowadzony artykuł 28 a w ustawie o zasadach prowadzenia polityki rozwoju jednoznacznie uregulował zasady wyboru partnerów do projektu dla podmiotów sektora finansów publicznych. Ustawodawca kierował się tu zasadami przejrzystości oraz równego traktowania podmiotów wprowadzając procedurę wyboru partnera wg następującego szablonu:
- Ogłoszenie otwartego naboru partnerów w dzienniku ogólnopolskim lub lokalnym oraz w Biuletynie Informacji Publicznej; w ogłoszeniu powinien być wskazany termin co najmniej 21 dni na zgłoszenie partnerów;
- Wybór partnera uwzględniający kryteria zgodności działania potencjalnego partnera z celami partnerstwa, oferowanego wkładu potencjalnego partnera w realizację celu partnerstwa, doświadczenie w realizacji projektów o podobnym charakterze, współpracę z beneficjentem w trakcie przygotowania projektu;
- Ogłoszenie o wyborze: podanie do publicznej wiadomości informacji o stronach umowy o partnerstwie oraz zakresu zadań partnerów.
Mając na uwadze zasadę przejrzystości i równego traktowania podmiotów należy takie rozwiązanie ocenić pozytywnie.

Konkursy fikcją?

Mając jednak na uwadze istotę partnerstwa rodzą się liczne wątpliwości. Bo czym wybrany w takiej formule partner do projektu różnił się będzie od podwykonawcy wybranego w trybie ustawy z 29 stycznia 2004 Prawo zamówień publicznych lub szerzej - czym ta procedura co do zasady różni się od procedury przetargowej. Mając na uwadze fakt, że projekt partnerski jest najczęściej narzędziem realizacji szerszej współpracy - partnerstwa lokalnego - na rzecz określonego środowiska lokalnego już współpracujących podmiotów, poszukiwanie partnerów w konkursie wydaje się być bezcelowe. Partnerzy skupieni w partnerstwach lokalnych najlepiej znają specyfikę terenu, w którym działają, znają własne zasoby i mają świadomość ich słabości – stąd ich współpraca. Mają też za sobą pierwsze wspólnie zrealizowane działania – posiadają więc wypracowane kanały komunikacji i zarządzania. Rozwiązania zaproponowane w ustawie w takich przypadkach prowadzić będzie do dwóch wyników: albo konkursy na partnera będą fikcją, tak aby wybrać ten podmiot z którym współpraca istnieje już od dawna, albo też pozyskany w ramach konkursu partner będzie swoistego rodzaju zagadką (ciekawe kim on jest i jak się będzie z nim współpracować?).
Szczególnie to drugie rozwiązanie jest niebezpieczne, gdyż partner ma istotny wpływ na realizację projektu, jest kimś więcej niż podwykonawcą. A zasada wyboru jest taka sama.

Pozostaje jeszcze jedno pytanie, co z jednostkami, które nie działają w partnerstwie lokalnym? Może to dla nich to rozwiązanie? Niestety też nie. Realizacja projektu partnerskiego powodowana może być w takim wypadku dwoma przesłankami: poszukiwaniem podmiotu posiadającego zasoby, których nie posiada potencjalny wnioskodawca lub - to druga przesłanka - chęcią zdobycia kilku dodatkowych punktów przy ocenie projektu. Pamiętając, że projekt partnerski to wspólne nim zarządzanie i wspólna odpowiedzialność, w obu przypadkach rozsądniejsze wydaje się zaangażowanie podwykonawcy. Jeśli się sprawdzi, to w kolejnym projekcie zostanie partnerem, a jeśli nie, to zdobyty dzięki kilku dodatkowym punktom projekt nie zostanie zrealizowany.