Wracając do kwestii problematyki dotacji w świetle podatku VAT podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT będą tylko takie dotacje, które mają bezpośredni wpływ na cenę (kwotę należną) towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika. Oczywiście takie dotacje pomniejszamy o kwotę należnego podatku.

W ten sposób, jeżeli podatnik – w związku z konkretną dostawą lub usługą otrzymuje dofinansowanie w postaci dotacji będące dopłatą do ceny towaru lub usługi, to tego rodzaju dofinansowanie stanowi obok ceny jednoznacznie uzupełniający ją element podstawy opodatkowania z tytułu tej dostawy lub świadczenia usługi.

Mamy w tym momencie z dotacją przedmiotową, która podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.

Natomiast, gdy taki związek bezpośredni nie występuje to dofinansowanie w postaci dotacji na pokrycie niezidentyfikowanych kosztów działalności nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, ponieważ nie mamy do czynienia z obrotem w rozumieniu przepisów o VAT (art. 29 ust. 1 Ustawy o VAT).
Wtedy bowiem dotacja mająca na celu dofinansowanie działalności nie jest uzależniona od ilości i wartości świadczonych usług lub dostawy towarów.
Dotacja taka ma charakter podmiotowy i nie występuje w niej bezpośredni związek, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o VAT, pomiędzy otrzymaną dotacją a konkretną dostawą towarów lub świadczeniem usług.

Trudno dopatrzyć się tak bezpośredniego związku w wypadku dotacji na inwestycje, dofinansowujących np. wydatki na nieruchomości, maszyny produkcyjne czy know-how. Dotacja taka wspiera ogólne działania rozwojowe firmy, nie konkretne dostawy, aczkolwiek pośrednio z pewnością może mieć wpływ na cenę produktów wytworzonych dzięki dofinansowanym inwestycjom.
Można jednak wskazać na dotacje ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego dofinansowujące szkolenia pracownicze. Gdy firma szkoleniowa jako beneficjent dotacji może zaoferować na rynku szkolenia w cenie pomniejszonej o wartość dotacji, taki bezpośredni związek zajdzie. Wówczas otrzymanie dotacji nie będzie obojętne dla rozliczenia podatku VAT.

Pytanie 3 – Czy od dotowanej maszyny można odliczyć VAT?

Po złożeniu wniosku o dofinansowanie, otrzymaniu pozytywnej decyzji w sprawie przyznania dotacji, a następnie zakupie środków trwałych w ramach dotowanego projektu, przedsiębiorcy pozostaje jeszcze jedna wątpliwość do rozstrzygnięcia. Czy przysługuje mu prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy zakupie maszyny, sfinansowanym w ramach dotacji?

W myśl ogólnej zasady określonej w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT w zakresie, w jakim zakupione towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi VAT przysługuje prawo do odliczenia VAT naliczonego. Wątpliwość, jaka może się tutaj zrodzić, wynika z ograniczeń w prawie do odliczenia, o których mówi art. 88 ust. 1 pkt. 2 ustawy o VAT. Prawo to bowiem nie przysługuje w sytuacji, gdy konkretne wydatki nie mogą być uznane za koszty uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym. Wyjątkiem są jednak sytuacje, kiedy brak możliwości uznania ich za koszty podatkowe związany jest bezpośrednio ze zwolnieniem z podatku dochodowego.

O ile w odniesieniu do dotacji na szkolenia wyjątek ten znajdzie zastosowanie, o tyle w wypadku dotacji na zakup środków trwałych już nie. Z pomocą przychodzi jednak art. 88 ust. 3 pkt. 2 ustawy o VAT, który znosi to ograniczenie w odniesieniu do wydatków związanych z nabyciem środków trwałych niepodlegających amortyzacji. Przepis ten jednak ma zastosowanie tylko wtedy, gdy środek trwały nie jest amortyzowany w związku ze zwolnieniem z podatku dochodowego (jak w przypadku przychodów z dotacji). Taki związek zachodzi, gdy środek trwały nie podlega amortyzacji w części, w jakiej został sfinansowany z dotacji.


Podsumowując, dofinansowanie wydatków na środki trwałe lub usługi ze środków dotacji unijnej nie będzie miało wpływu na prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego przy ich zakupie. Innymi słowy podatnik będzie miał prawo do odliczenia pełnej kwoty podatku VAT związanego z nabyciem jakiegokolwiek towaru lub usługi częściowo wspartych dotacją.