Przy okazji nowej kampanii Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) promowanej materiałem video pod tytułem „Na krawędzi…” warto odpowiedzieć sobie na dwa pytania: co to i czym tak w ogóle zajmuje się EFS? Zacznijmy od początku…



Podążanie za zmianami

W 1957 r. Traktat Rzymski ustanowił Europejską Wspólnotę Gospodarczą (EWG), a wraz z nią EFS. Fundusz stanowił od samego początku nieodłączną część wizji Europy, a został stworzony, by rozwijać możliwości zawodowe we wspólnocie przez promocję zatrudnienia oraz zwiększanie mobilności geograficznej i zawodowej pracowników. Na wczesnych etapach istnienia EFS był wykorzystywany jako sposób na „rekompensację” strat wynikających z utraty miejsca pracy. Pomagał pracownikom z sektorów, które prowadziły modernizację i przechodziły na inny rodzaj produkcji, przyznając im krótkoterminowe zasiłki na poczet przekwalifikowania się. Fundusz udzielał również wsparcia bezrobotnym, którzy opuścili swój region zamieszkania, aby poszukiwać pracy gdzie indziej. EFS mógł być wykorzystywany na szerszą skalę niż Fundusz Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali, ponieważ obejmował wszystkie sektory, z wyjątkiem rolnictwa.

W latach 70. EFS zaczął zajmować się szerszą grupą pracowników, co było wynikiem zmian zachodzących w rolnictwie. Rolnicy i robotnicy rolni, którzy odchodzili ze swego sektora, potrzebowali pomocy. Pierwsza reforma Europejskiego Funduszu Społecznego miała miejsce w 1971 r. i zmierzała do nakierowania wsparcia z funduszu na szczególne grupy i kategorie osób. Ponadto do wspólnego kapitału dodano więcej pieniędzy. Budżet nowego funduszu w 1972 i 1973 r. był wyższy niż suma wszystkich środków z poprzednich 12 lat. W 1975 r., narodził się Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR). Miał za zadanie wspierać regiony przechodzące trudności rozwojowe, które wynikały z restrukturyzacji lub ze zmian w przemyśle. Zgodnie z założeniami oba fundusze miały ze sobą współpracować. EFS miał skupiać się na pomocy ludziom z całej Europy w uzyskaniu nowych umiejętności, a EFRR miał zajmować się rozwojem infrastruktury regionów, które pozostawały w tyle. Oba fundusze określono wspólną nazwą „funduszy strukturalnych”.

Na początku lat 80. podjęto przyszłościową decyzję – EFS miał być wykorzystany do prowadzenia szkoleń na temat nowoczesnych technologii. Ważną zmianą wprowadzoną w okresie finansowania 1983–1988 było zlikwidowanie wymagania mówiącego o tym, że osoba ponownie przeszkolona musiała podjąć pracę w sektorze związanym z tematem szkolenia, przynajmniej przez sześć miesięcy po zakończeniu szkolenia. Odzwierciedlało to warunki na zmieniającym się rynku pracy i pozwoliło otworzyć fundusz, tak by zapewniał szkolenia we wszystkich dziedzinach gospodarki. Celem było wyposażenie beneficjentów w zestaw umiejętności, który ułatwiłyby im znalezienie pracy w różnych sektorach. W 1983 r. postanowiono, że finansowanie z EFS powinno zostać skierowane do najbardziej potrzebujących regionów. Doprowadziło to do zwiększenia liczby wniosków o fundusze. W 1988 r. EFS został zreformowany tak, by lepiej mógł wspomagać regiony pozostające najbardziej w tyle (co zmniejszało nierówności pomiędzy bogatymi i biednymi) i by był w stanie poradzić sobie ze wzmożoną liczbą wniosków.