Wywiad z Jackiem Szczepańskim z Lewiatan Business Angels, sieci aniołów biznesu wspierających innowacyjne przedsięwzięcia we wczesnej fazie rozwoju. Tematem rozmowy jest biznes plan w działalności przedsiębiorstwa.

 

Czy biznes plan jest ważny przy pozyskiwaniu kapitału?

Biznes plan jest istotny dla nie tylko przy pozyskiwaniu kapitału, ale także w prowadzenia działalności gospodarczej. Z kilku powodów.

Po pierwsze, jest to dokument zawierający informacje na temat wszystkich najważniejszych aspektów działalności przedsiębiorstwa, które dotychczas mogły mieć charakter niesprecyzowanych przemyśleń, wyobrażeń w głowie autora. Nierzadko wewnętrznie sprzecznych, bądź nawet nierealnych. Napisanie biznes planu wymaga gruntowanego przemyślenia i ustrukturyzowania planów, konfrontacji wizji przedsięwzięcia z realiami gospodarczymi, przewidzenia potrzeb finansowych i korzyści wynikających z udanej realizacji zamierzeń. W trakcie tworzenie biznes planu może okazać się, że obmyślona wcześniej strategia jest błędna lub co najmniej nieoptymalna i że trzeba ją zmienić.

Po drugie, biznes plan służy do oceny stopnia realizacji zadanych celów i stanowi cenną informację dla właścicieli, menedżerów na temat postępów rozwoju firmy.

Dopiero po trzecie, biznes plan jest dokumentem marketingowym wykorzystywanym przy ubieganiu się o finansowanie zewnętrzne. Zarówno banki, instytucje pożyczkowe, fundusze venture capital, czy wreszcie anioły biznesu w swoich decyzjach inwestycyjnych opierają się na informacjach właśnie z tego dokumentu. Jest on wizytówką autora i świadczy o ich poziomie profesjonalizmu.

Czym charakteryzuje się dobry biznes plan?

Dobry biznes plan jest kompleksowym opisem działalności firmy. Dlatego też oprócz przedstawienia określonego zakresu informacji, niezbędne jest ich ujęcie w pewną obowiązującą strukturę, która jest zgodna z oczekiwaniami odbiorców. Dokument ten powinien być zwięzły i napisany zrozumiałym językiem. Jak wspomniałem wyżej, pełni rolę promocyjną, więc lepiej, gdy ma atrakcyjną formę. Najważniejsze jest zapewne meritum, w szczególności spójność strategii marketingowej i prognoz przychodów z analizą rynku, modelu biznesowego, struktury organizacyjnej, wsparcia marketingowego z modelem finansowym oraz realistyczny obraz sytuacji w analizie SWOT.

W Lewiatan Business Angels (LBA) niejednokrotnie mieliśmy do czynienia z biznes planami, które być może reprezentowały ciekawe przedsięwzięcia, jednak sposób ich przedstawienia był nie do przyjęcia. Przedsiębiorca, który nie potrafi dostarczyć napisanego we właściwy sposób dokumentu o firmie, najpewniej nie podoła wyzwaniom, jakie czekają go w trakcie rozwijania biznesu.

Jakie obawy mają najczęściej przedsiębiorcy poszukujący kapitału?

Najczęściej obawy przedsiębiorców dotyczą wyjścia z gotowym dokumentem na zewnątrz, w procesie ubiegania się o finansowanie od inwestorów zewnętrznych. Z taką sytuacją spotykam się często w LBA. Przedsiębiorcy obawiają się, iż projekt zawierający opis oryginalnego pomysłu trafi w niepowołane ręce i zostanie wykorzystany przez konkurencję, istniejącą lub nową.

Choć w wielu przypadkach obawy te są przesadzone. Sieci aniołów biznesu, takie jak nasza powstają właśnie po to, żeby zaadresować ten problem. Przede wszystkim poprzez właściwą selekcję inwestorów. W poczet członków LBA zaliczani są tylko przedsiębiorcy o nieposzlakowanej opinii i potwierdzonym źródle majątku (na ogół tacy, którzy zbudowali firmę od zera i korzystanie ją sprzedali).

Dla nich sam pomysł ma znacząco mniejszą wartość niż ludzie i dlatego wolą inwestować w zespoł. Ponadto, członkowie LBA są zobowiązani do niewykorzystywania przekazanych materiałów w sposób konkurencyjny wobec autorów i do zachowania informacji w tajemnicy. LBA dokładnie wie, kto uzyskał notkę o danym projekcie. Na dodatek przed przedstawieniem szczegółów przedsiębiorca może podpisać z potencjalnym inwestorem umowę o zachowaniu poufności. W przypadku jej złamania, inwestor może być zmuszony na drodze sądowej do wypłaty odszkodowania.

Proszę podać 5 rad dla przedsiębiorców piszących biznes plan?

1. Jeśli wiesz, że nie umiesz napisać biznes planu nie rób tego sam! Zwróć się do kogoś doświadczonego w tej kwestii, a najlepiej do profesjonalnej firmy doradczej. Ten stosunkowo niewielki wydatek (w porównaniu do wielkości środków na rozwój przedsięwzięcia) zaoszczędzi Ci dużo czasu a także da do ręki solidny dokument opisujący Twoje przedsięwzięcie zgodnie z regułami sztuki.

2. Jeśli piszesz biznes plan samodzielnie, staraj się korzystać z dostępnych na rynku podręczników pisania biznes planu oraz prezentowanych w nich schematach tworzenia biznes planu. Na stronie www.lba.pl także znajduje się takie opracowanie (Wsparcie dla przedsiębiorców).

3.Zwróć szczególną uwagę na jasne całościowe przedstawienie koncepcji biznesowej. Biznes plan musi być spójnym i skonkretyzowanym spojrzeniem na całe przedsięwzięcie. Powinien być napisany w zrozumiały sposób.

4. Pamiętaj, że najważniejszym elementem biznes planu jest jego pierwszy element - streszczenie. Powinno zawierać w sobie podsumowanie wszystkich najważniejszych danych dotyczących przedsięwzięcia a także zachęcić czytelnika do dalszego zagłębiania się w lekturze.

5. W przypadku ubiegania się o kapitał wczuj się w oczekiwania inwestora i określ jasno:

a. wysokość kwoty dofinansowania i % udziałów jaki otrzyma inwestor w zamian za dostarczony kapitał,
b. cel wykorzystania pieniędzy,
c. sposób wyjścia z inwestycji dla inwestora oraz czas po którym może to nastąpić,
d. stopę zwrotu z zainwestowanego przez anioła kapitału
e. przedstaw solidne prognozy finansowe, oszacuj popyt w oparciu o wiarygodne badania rynkowe! Według obiegowych opinii „Excel wszystko zniesie” ale opieranie założeń na tzw. numerologii (danych wyssanych z palca) będzie łatwo wychwycone i nie świadczy pozytywnie o autorze.

Na co zwracają uwagę anioły biznesu szczególną uwagę czytając biznes plan?

W pierwszej kolejności zapoznają się ze streszczeniem; jeśli ich nie przekona, nie przechodzą w ogóle do czytania reszty. Na ogół jeśli ich zainteresuje, przechodzą do analizy danych finansowych i opisu zespołu. W dalszej kolejności patrzą na „część beletrystyczną”. W przeciwieństwie do instytucji finansowych dla anioła dobre poznanie przyszłego partnera ma fundamentalne znaczenie, więc przed ewentualna decyzją spędza z nim sporo czasu.

Na pozyskanie kapitału największe szanse mają projekty oparte na nowości, która nie jest łatwa do skopiowania, a zespół posiada stosowne kompetencje do realizacji określonego projektu. Dobry biznes plan jest podstawą, bez której nie przejdzie się do kolejnych etapów rozmów.

Jak wygląda droga od pomysłu do pozyskania anioła?

W LBA miejscem zgłoszenia projektu jest strona internetowa www.lba.pl, gdzie w zakładce Projekty inwestycyjne należy wypełnić kartę projektu oraz zamieścić biznes plan.
Na podstawie biznes planu, projekt przechodzi wewnętrzny proces oceny. Szczególną uwagę zwracamy tu zarówno na prezentowaną koncepcję przedsięwzięcia, kompetencje kadry zarządzającej, jak i spodziewane wyniki finansowe.

Pozytywne przejście oceny projektu kończy się zwykle spotkaniem z przedstawicielami LBA oraz wypełnieniem przygotowanego szablonu streszczenia biznes planu, który następnie jest wysyłany do inwestorów z bazy LBA
Jeśli inwestor wyrazi swoje zainteresowanie przesłaną mu oferta przedsięwzięcia, LBA doprowadza do spotkania między przedsiębiorca a inwestorem).
Zasadniczo w tym miejscu rola LBA się kończy, a zdobycie finansowania anioła biznesu jest kwestią skutecznych negocjacji przedsiębiorcy z inwestorem.

Czy LBA dostaje biznes plany od przedsiębiorców czy osób które myślą o otwarciu własnego biznesu a nie mają środków finansowych?

Do LBA trafiają biznes plany zarówno od przedsiębiorców, reprezentujących istniejące firmy, jak i autorów koncepcji będących w fazie projektu. Pomagamy pozyskiwać finansowanie i jednym i drugim. Trzeba jednak podkreślić, łatwiej zwrócić uwagę inwestora na firmę istniejącą już na rynku niż na przedsięwzięcie w fazie pomysłu, ponieważ te ostatnie obarczone są olbrzymim ryzykiem. Dlatego posiadający olbrzymie doświadczenie w tej dziedzinie Amerykanie ukuli określenie, że początek firm finansują tzw. 3F: friends, family and fools… Członków LBA na pewno do tej ostatniej kategorii nie można zaliczyć.

***
Jacek Szczepański, magister ekonomii Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego, ze specjalizacją Ekonomia Przedsiębiorstwa. Od 2005 r. związany z Polską Konfederacją Pracodawców Prywatnych Lewiatan na stanowisku analityka w projekcie Lewiatan Business Angels.